22 mei 2007

Het moeten daar ruwe zeden zijn geweest

.
Van het Hasseltse caféleven ben ik nooit goed op de hoogte geweest. Als in de loop der voorbije decennia dit specifieke onderwerp zich toch aandiende in een gesprek, dan betroffen mijn weinige associaties jeneverkruiken. Meer niet. Ik heb mij met andere woorden nooit een levende voorstelling kunnen maken van dat caféleven.
Dat is een ernstige lacune besef ik, na lectuur vandaag van wat Steve Stevaert in De Morgen vertelt:

“In de alternatieve en hippe milieus waarin ik me tijdens mijn jeugd bewoog, was Das Kapital verplichte literatuur. Niet opgelegd door school, maar door de caféscène. Ik heb het dus gelezen. Het maakte vooral een vreselijk moeilijke indruk op mij.”Dat was in Gent wel even anders. Niet dat in Gentse scholen Das Kapital op het programma stond –op dat punt was er geen verschil met Hasselt– maar het caféleven moet er anders hebben uitgezien.
Het zal iets vóór Stevaert zijn tijd zijn geweest, maar nogal vaak (of toch vier à vijf keer per week) kwam ik vroeger in een studentencafé aan de StPietersnieuwstraat, 't Keetje: . vlak naast de drukkerij Het Licht waar ze de Vooruit drukten.
Rond een uur of twaalf~één gingen wij ons gratis exemplaar van de band wegrissen, vers van de pers om zo te zeggen.*

Er waren natuurlijk klanten die zich niet lieten afleiden en die onverstoord doorgingen met Kleurenwiezen of Snelbieden (soms zelfs met Manillen, want er kwamen ook wel West-Vlamingen), maar de meesten vonden na een cursorische blik in de verse krant weer nieuwe gespreksstof voor de conversatie waar zij de hele avond al mee bezig waren. Want het ging daar altijd over politiek. Het Keetje zat vol met Trotskisten, en hier en daar een anarchist bij wijze van antagonist.
't Kapitaal
van Marx was vaste kost. Nu kan het aan mij liggen, omdat ik misschien toch de juiste mensen niet sprak, maar ik heb daar nooit één klant staalhard horen beweren dat hij dat boek gelezen had. Bezitten natuurlijk wel, en liefst in een Duitse uitgave.
De omgangsvormen in het Keetje lieten in het algemeen al geen intimiteiten toe – Eddy tange, onze cafébaas stond niet bekend om zijn subtiele omgangsvormen als het over dergelijke zaken ging – en naar analogie wellicht kwam het ook nooit bij ons op om iemand te vragen of hij een bepaald boek werkelijk gelezen had.

Maar paulo maiora canamus, laten wij ook over serieuze zaken spreken: naast Steve kwam in hetzelfde artikel in De Morgen ook Geert van Istendael aan het woord, en die vertelt ook iets merkwaardigs:

"Ik heb stukken van Das Kapital gelezen tijdens mijn studie sociologie. Dan las je dat. Ik begreep niet alles. [...] Maar Das Kapital blijft een van de geniale werken van onze beschaving. Vooral als Marx het heeft over gebruikswaarde en ruilwaarde, die alle andere waarden verdringen. Bad money drives out good money. Dat is een centrale gedachte die tot nu toe niet overtroffen is.

"Ik vond het vanmorgen op de trein direct al eigenaardig dat Marx hier in het Engels werd geciteerd door Geert van Istendael. Die man is nogal germanofiel zoals bekend en hij is zelfs, en ik ben evenmin vrij van die smet, al eens gevoelig voor blonde zingende en jodelende tweelingzusjes, zoals je die soms op de ZDF kunt zien. Zo iemand citeert Marx niet in het Engels.
Het lijkt mij hier bepaald niet het geval, maar het kàn altijd aan de verslaggeefster liggen ...want dat is het eeuwige probleem met de Vlaamse journalistiek: ge keunt er giene stoat op moake. Je weet nooit of ze iemand correct citeren, of een echt feit weergeven, ofwel hun eigen plannetjes proberen uit te voeren, reflexmatig, onbewust soms.
Maar zou van Istendael hier als kerngedachte van Das Kapital een uitspraak citeren die –behalve dat ze puur technisch monetair van aard is en nauwelijks economisch, en al helemáal niet Hegeliaans– ...een uitspraak citeren die daarenboven nog algemeen wordt toegeschreven aan Sir Thomas Gresham (c. 1519 - 1579)?
Allez savoir zeggen ze in Brussel.
____________________

Noot van 23 mei:
Vandaag al stond er in De Morgen een briefje waarin van Istendael alles ontkent. Het is nu afwachten of de journaliste Sofie Vanden Bossche de zaak voor ons wil uitklaren.

In De Morgen van 22 mei word ik verkeerd geciteerd.
Ten eerste, ik heb nooit gezegd dat Karl Marx geniaal is waar hij "het heeft over gebruikswaarde en ruilwaarde, die alle andere waarden verdringen", zoals in de krant te lezen slaat. Dat slaat natuurlijk nergens op. Marx was geniaal omdat hij voorzag wat we nu onder onze ogen zien gebeuren, met name dat de ruilwaarde (en alleen die) alle andere waarden verdringt, zelfs de gebruikswaarde. Ten tweede, bad money drives out good money komt niet van Karl Marx, maar staat bekend als de wet van Gresham. Thomas Gresham leefde in de zestiende eeuw. Marx komt pas drie eeuwen later.
Geert van Istendael, Brussel.

De oplossing die ik nu voorstel luidt: van Istendael heeft gesproken over enkele soorten van waarden, gebruikswaarde, ruilwaarde, misschien ook meerwaarde of gevoelswaarde. Misschien nog andere. Eén van die waarden, de ruilwaarde, heeft alle andere verdreven zal hij gezegd hebben ...ongeveer zoals “bad money drives out good money”. De journaliste, eventueel in de veronderstelling dat Marx in het Engels schreef –tenslotte woonde die in Engeland, en had hij ook nog een vriend die Engels héétte– heeft de vergelijking die van Istendael maakte nu opgevat als zijnde de kerngedachte in Das Kapital ?

o-o-o-o-o

* . Men maakt mij de opmerking dat heel vaak het bijna een uur later was eer wij onze krant konden ophalen... goed, misschien vergis ik mij, maar daar zijn ook objectieve redenen voor.
Het café sloot om drie uur. Dat was een politiebevel en iedereen wist dat. Hier kon geen betwisting rond bestaan. Maar de klok van het café stond systematisch verkeerd, wat aan de baas de gelegenheid gaf om zéér ruim op tijd zijn rondgang te doen met het gevreesde "Time gentlemen please!" Misschien trok ik systematisch te veel tijd af van de stand van die klok.
.

3 opmerkingen:

raf zei

Ik heb daarnet nog even gekeken naar de aflevering van 23 maart van 'De Leugen Regeert' van de VARA. (http://omroep.vara.nl/De_Leugen_Regeert.961.0.html). Toch een mooie soort mensen, journalisten. Vorige week las ik in DS Online: 'Grote ijsschots Antarctica brokkelt af'. Het artikel beweerde dat een ijsschots ter grootte van Californië van het Antarctische continent was afgebrokkeld en nu als losgeslagen object ronddobberde. Het bijhorende plaatje was mooi, maar de bijhorende link naar de brontekst leverde op dat het hier ging om een kortstondige smelt van de oppervlaktesneeuw in een inderdaad groot gebied, door de Nasa-satelliet waargenomen in januari 2005. Niets afbrokkeling dus. Wie meer wil, zie mijn blog hieronder.
Noel Slangen gisteren in De Morgen: "Journalisten zijn doorgaans opinievolgers. Ze proberen op te snuiven welke opinie er leeft bij de lezers en houden die vervolgens een spiegel van die opinie voor. Wat als succesvol gepercipieerd wordt, zal als succesvol afgeschilderd worden. Wat onder druk staat zal onder druk gezet worden."
De global warming is een hype. Meedoen en eventueel aandikken dus.
Slangen heeft het niet altijd verkeerd voor.

hel decker zei

Paula minora canamus...
met een terugkeer naar memory times.
Den Eddy floot altijd een scherp signaal tussen zijn tanden als hij met handen vol pinten door het rookgordijn en het opeengepakte studentenvolk zijn weg zocht naar achter in de bruine pijpenla die het Keetje was. Mijn lievelingsmuziekje op de jukebox was Manhattan Spiritual. Ben er ooit kletsnat binnengekomen nadat ik in de Sint Pietersnieuwstraat juist onder een studentenkot was gepasseerd waar men na abluties de waskom in de straat had uitgegooid. Het was al donker (dus). En ik heb er met u nog een pint gedronken, samen met niet nader genoemde kennissen.
Dat Das Kapital daar vaste kost was, dat herinner ik me niet zo hard. Dat je in die tijd voor drie keer niks Mein Kampf kon kopen in dé marxistische boekhandel van Gent, de Marnix, dat is me bijgebleven. Er stonden heelder stapels bij de ingang op de grond. Toen nooit gekocht, geld was schaars, en later niet meer te vinden (het boek).
En nu, leve het internet: tik in 'bad money drives out good money' en je komt terecht bij gresham's law.

Marc Vanfraechem zei

Toch Hel Decker! herinner jij je dan niet de doctrinaire uiteenzettingen van bv "Pips"? Dat was vaak luider dan de jukebox.
Maar wij moeten natuurlijk wel nog eens een pint pakken, al zal dat niet meer in het Keetje kunnen, want dat staat zowat op instorten (er is een timide actie opgezet om dat krocht te bewaren -- is even in de kranten geweest zelfs).

http://victacausa.blogspot.com/victacausa.blogspot.com5edf7b715d0afaa3d68201fa2d94715a304487db.html