Manu en classe

Of Macron nog veel krediet heeft bij de Fransen valt te betwijfelen. Hij weet zich geen raad met die gele hesjes en laat dan maar op de eigen bevolking schieten, wat nooit een goede indruk maakt. Wel is er intussen die reeks one-man shows, een tournee die hij Le grand Débat national heeft gedoopt en die op 15 maart had moeten eindigen, maar blijkbaar verlengd is want Macron heeft de smaak te pakken.

Adrien Quarennens, een verkozene van het linkse La France insoumise vindt dat het Macron enkel om tijdwinst te doen is. De oude links-rechts-tegenstelling speelt hier niet want een partijloze rechtse verkozene, Emmanuelle Ménard, vindt ook dat het stilaan welletjes is geweest, zeker na de conférence van Manu waarin hij de gilets jaunes ter sprake bracht in een klasje schoolkinderen.

Quarennens: Le président de la République dit à toute la population, à tous les citoyens français : Parlez, parlez de tout, parlez beaucoup et longtemps. Comme ça moi je gagne du temps, et puis à la fin c’est moi et moi seul qui déciderai. Ça n’est pas possible. On a aujourd’hui le tableaux suivant : vous avez un président de la République qui ne veut pas changer de cap, et vous avez une majorité de Français qui est en accord avec les principales revendications des gilets jaunes.
___
[Sonja Mabrouk: Emmanuelle Ménard, vous faites un sourire?]
– Oui parce que, alors là aujourd’hui, le moins qu’on puisse dire c’est qu’il ne s’est pas mis en danger, hein! Alors on a eu Macron chez les mères, Macron chez les jeunes, Macron chez les enfants. Demain ce sera quoi ? Macron chez les nourrissons dans les crèches ? Je ne sais pas. Enfin non, là il faut …ça a trop duré. Il faut arrêter. Je pense qu’il ne se rend pas compte que son petit numéro de communication à sa gloire personnelle, ça commence, ça commence à agacer sérieusement.
Et après il va nous dire : ah ! mais samedi il y avait des gilets jaunes qui ont manifesté un peu violemment. Je crois qu’il faut peut-être qu’il sache s’arrêter à un moment donné. Et il faut apporter des réponses politiques. Je crois que le temps du débat est terminé, et il est temps qu’on arrive aux réponses politiques, concrètes. C’est ce qu’attendent les Français.

Kogels afschieten op de eigen bevolking

Zelfs met buitensporig geweld lijkt Emmanuel Macron de woede van de gilets jaunes niet meester te worden, en de financiële toegevingen die hij deed hebben de bevolking zelfs nog kwader gemaakt, terwijl die nochtans een flink gat in zijn begroting zullen slaan. Hij begrijpt niet dat de onvrede dieper zit dan centen, en dat ze ook veel ouder is dan zijn aanmatigende en huichelachtige verkiezingsleuze ‘het ene zowel als het andere, links én rechts’– een slogan die voorlopig niet opgaat voor de rubberkogels die hij op de betogers laat afschieten, want die troffen tot nog toe telkens slechts één oog.*

Wat Emmanuel niet snapt is dat het centrale gezag van Parijs niet meer aanvaard wordt. Het Franse centralisme staat onder druk van ‘la France périphérique’. Daar wees bijvoorbeeld de geograaf Christophe Guilluy twintig jaar geleden al op, maar wellicht drong die boodschap niet door bij zijn werkgever Rothschild & Cie.
Grotendeels is de bevolking ‘désaffiliée’ zegt Guilluy, ze heeft afgehaakt. Zeker, de gilets jaunes verwerpen het centralisme, maar verder gaan hun eisen alle richtingen uit, en het socialisme noch het liberalisme kunnen hen bekoren. Ideologisch valt er geen peil op te trekken.

In vroegere eeuwen en tot aan de Revolutie deed het katholicisme dienst als ideologisch bindmiddel, maar de revolutionairen vernietigden het – terwijl ze anderzijds het Parijse centralisme van Louis XIV onverkort overnamen.
Dat katholicisme had dus wel een bepaald nut, maar om de bevolking in het gareel te houden kan het nu niet meer dienen, evenmin als enige andere ideologie. Heinrich Heine waarschuwde in 1834, in zijn Zur Geschichte der Religion und Philosophie in Deutschland, al voor zo’n ontwikkeling. Lang voor Chesterton dus – ‘He who does not believe in God will believe in anything,’  althans volgens het citaat dat nergens bij hem te vinden is.

‘Als men de laatste nog zichtbare resten van het katholicisme zou verdelgen,’ schreef Heine, ‘dan kon het wel eens gebeuren dat de idee ervan in een nieuwe vorm weer opdook, toevlucht zocht in een ander lijf als het ware, en dat het, de naam christendom afleggend, ons in zijn nieuwe gedaante nog veel meer ergerlijke last bezorgt dan dat laatste in zijn huidige gebroken, geruïneerde en algemeen in diskrediet geraakte gestalte.’ 
Dat ideologieën ook door pure chaos konden vervangen worden vermeldt hij hier niet. 

Manu, die zich op twaalfjarige leeftijd liet dopen en vormen, zal het met Heine eens zijn vermoed ik, althans wat de grote lijnen betreft, maar wellicht minder met wat die een jaar later schreef over het Franse centralisme:

De achttiende eeuw heeft het katholicisme in Frankrijk zo grondig verpletterd, dat er bijna geen levend spoor meer van overgebleven is, en dat wie het katholicisme in Frankrijk weer wil invoeren als het ware een volkomen nieuwe religie predikt. Onder Frankrijk versta ik Parijs, niet de provincie, want wat de provincie denkt maakt even weinig uit als wat onze benen denken; het hoofd is de zetel onzer gedachten. Ik heb me laten vertellen dat de Fransen in de provincie goede katholieken zijn; dat kan ik niet bevestigen of tegenspreken; de mensen die ik in de provincie aantrof zagen er allemaal uit als mijlpalen, met op hun voorhoofd gegrift hun grotere of kleinere verwijdering van de hoofdstad. De vrouwen daar zoeken in het christendom wellicht troost omdat zij niet in Parijs kunnen wonen. In Parijs zelf heeft het christendom na de Revolutie niet meer bestaan, en zelfs daarvoor al had het hier alle ware betekenis verloren. In een afgelegen hoekje van een kerk lag het te loeren als een spin, het christendom, en het sprong nu en dan haastig naar voren als het een kind in de wieg had weten op te merken, of een grijsaard in zijn doodkist. Ja, enkel bij twee gelegenheden, als hij net ter wereld kwam of die wereld net weer verliet, kwam de Fransman in de greep van de katholieke pastoor; de hele tijd daartussen was hij bij zijn verstand en lachte hij met wijwater en zalving.

Das achtzehnte Jahrhundert hat den Katholizismus in Frankreich so gründlich ekrasiert,** daß fast gar keine lebende Spur davon übriggeblieben und daß derjenige, welcher den Katholizismus in Frankreich wiederherstellen will, gleichsam eine ganz neue Religion predigt. Unter Frankreich verstehe ich Paris, nicht die Provinz; denn was die Provinz denkt, ist eine ebenso gleichgültige Sache, als was unsere Beine denken; der Kopf ist der Sitz unserer Gedanken. Man sagte mir, die Franzosen in der Provinz seien gute Katholiken; ich kann es weder bejahen noch verneinen; die Menschen, welche ich in der Provinz fand, sahen alle aus wie Meilenzeiger, welche ihre mehr oder minder große Entfernung von der Hauptstadt auf der Stirne geschrieben trugen. Die Frauen dort suchen vielleicht Trost im Christentum, weil sie nicht in Paris leben können. In Paris selbst hat das Christentum seit der Revolution nicht mehr existiert, und schon früher hatte es hier alle reelle Bedeutung verloren. In einem abgelegenen Kirchwinkel lag es lauernd, das Christentum, wie eine Spinne, und sprang dann und wann hastig hervor, wenn es ein Kind in der Wiege oder einen Greis im Sarge erhaschen konnte. Ja, nur zu zwei Perioden, wenn er eben zur Welt kam oder wenn er eben die Welt wieder verließ, geriet der Franzose in die Gewalt des katholischen Priesters; während der ganzen Zwischenzeit war er bei Vernunft und lachte über Weihwasser und Ölung.

Die romantische Schule, Paris 1835.

___________

* Le Monde diplomatique van februari, op p.5, schrijft: On peut se demander si l'obstination du gouvernement à utiliser des armes et techniques dont ont sait qu'elles peuvent tuer ou mutiler ne relève pas d'une stratégie délibérée visant à dissuader les citoyens de manifester. Vraag is of de hardnekkigheid waarmee de regering wapens en technieken inzet waarvan geweten is dat ze dodelijk of verminkend kunnen zijn, niet voortkomt uit een bewuste strategie met als bedoeling burgers het betogen te ontraden.
** Zoals zijn uitgever van 1893, Ernst Elster opmerkt, zinspeelt Heine met zijn verduitste Franse woord op Voltaire's « Écrasez l’infâme! ». 

Het is lelijk, het zou niet mogen, maar toch

Het programma Infrarouge van de Radio Télévision Suisse blikte vooruit naar de verkiezingen voor het EU-‘parlement’, en gaf eerst een uitgebreide tribune aan Bernard-Henri Lévy. Van de hoogdravende woorden en idealen van BHL kreeg Slobodan Despot (auteur, en uitgever van onder meer de werken van Oskar Freysinger) het wat op de heupen. BHL had zich eerder op Twitter smalend uitgelaten over de 'gilets jaunes' , maar de filosoof had daarbij vergeten de locatiegegevens van zijn gsm uit te schakelen, zodat iedereen kon zien dat hij dat deed vanuit zijn gigantische villa in Marrakesh. Dat lijkt mij al een voldoende verklaring voor de uitval hieronder, die ik wel grappig vond.

Alexis Favre (RTS): Slobodan Despot, er rest, er resten ons nog één minuut vijfenveertig seconden voor het eind van dit programma. Hoe ziet u na de Europese verkiezingen de toekomst zich aftekenen? Hoe zal die Unie eruitzien?

Slobodan Despot: Wel, afgezien van vrome wensen, zal dat een aanzwellende kakofonie worden want overduidelijk zullen de grondtendensen, gemaskeerd door de grote onderwerpen die Bernard-Henri Lévy aanroert, de klimaatopwarming, de geopolitieke problemen, die grote onderwerpen die, toegegeven, gaan over het overleven in een wereld die volledig… waarin de mensen helemaal op henzelf aan hun lot zijn overgelaten, die problemen zullen met hernieuwde kracht terugkomen. En mijnheer Lévy, voor u heb ik toch één dringende raad. U wil zich de statuur van redder en verlosser aanmeten, schiet dan toch een geel hesje aan…

BHL: Die leeftijd ben ik voorbij. Ik ben de leeftijd voorbij om voor mijzelf op zoek te gaan naar…

Slobodan Despot: U wil de dictatuur bestrijden? Schiet een geel hesje aan…

Alexis Favre: Ja maar dat heeft Karl Lagerfeld al gedaan, hij gaat dat niet ook nog eens aantrekken…

Slobodan Despot: Ga eens aan de kop van een echte betoging lopen. Dan zal men echte kogels op u afvuren, laat die nog van rubber zijn. Meer dan een oog verliezen riskeert u niet, en u zult dan eindelijk de geschiedenis ingaan, wat uw droom is. Want het enige wat u tot nog toe in ontvangst hebt kunnen nemen zijn slagroomtaarten.

Alexis Favre (RTS): Slobodan Despot, il reste, il nous reste une minute quarante-cinq avant la fin de cette émission. Comment est-ce que vous voyez l’avenir se dessiner à partir des Européennes? À quoi elle va ressembler, cette Union?
Slobodan Despot: Et bien elle va ressembler à une cacophonie croissante parce que manifestement, mis à part des veux pieux, les tendances de fond, masquées par des grands sujets, par les grands sujets qu’évoque Bernard-Henri Lévy, le réchauffement climatique, des sujets géopolitiques, ces grands sujets il est vrai qui sont les problèmes de la survie dans un monde qui est complètement… où les gens sont complètement abandonnés à eux-mêmes, ces vrais problèmes-là ils vont revenir en force. Et monsieur Lévy, j’ai juste une recommandation à vous faire. Vous vous cherchez une stature de sauveur et de rédempteur, mais, enfilez un gilet jaune…
BHL: J’ai passé cet âge-là. J’ai passé l’âge de me chercher…
Slobodan Despot: Vous voulez combattre la dictature? Enfilez un gilet jaune…

Alexis Favre: Oui mais Karl Lagerfeld l’a déjà fait, il ne va pas en plus s’y mettre…
Slobodan Despot: Allez prendre la tête d’une vraie démonst… manifestation. On vous tirera dessus à balles réelles, fussent-elles en caoutchouc, vous ne risquerez que de perdre un œil, et à ce moment-là vous entrerez enfin dans l’histoire comme vous rêvez de le faire. Parce que jusqu’ici vous n’avez pu prendre que les tartes à la crème.