Elk op zijn beurt: na De Morgen nu De Standaard

Aljechin was wereldkampioen schaken nadat hij in 1927 de onverslaanbare Capablanca had verslagen. Hij gunde Capa geen revanchematch, en om de titel speelde hij enkel nog tegen spelers waarvan hij dacht makkelijk te zullen winnen. Zo bijvoorbeeld tegen de nochtans gevaarlijke Bogoljubov, en nu vroeg men aan Capablanca of die een kans maakte tegen Aljechin. Nee, zei hij. Waarom bent u daar zo zeker van? vroeg de journalist. “Not strong enough”, zei Capablanca.

Dat is meen ik een afdoende analyse, en ik moest eraan denken toen ik de hoofdredacteur van De Standaard, Karel Verhoeven bij De Vadder een partijtje zag spelen tegen De Wever, waarin die arme Karel werd afgeslacht.
Vandaag pas zag ik dat, want gewoon tv kijken – lineair kijken moet je tegenwoordig zeggen – doe ik al lang niet meer. Je verliest geen tijd met begin- en aftitelingen, gemonteerde fragmentjes, muziekjes en dode momenten in gesprekken, als je een dag of twee later op je pc naar een fragment of twee kijkt.

In het korte stukje hieronder leren we dat Verhoeven graag het woord “discours” gebruikt, al heeft hij zelf geen discours die naam waardig – not strong enough – en dat hij vindt dat consequent over iets doordenken onwenselijk is. En van De Wever vernemen we dat hij geen analyse van dé islam wil maken. Je vraagt je af waarom dat weer niet zou mogen, maar zulke vragen komen in een deftig programma niet aan bod.



De Vadder: Dat is de samenvatting van die peiling…
Verhoeven: Die vraag kun je inderdaad stellen, over euh, de verflinking op vlak van islam en op vlak van euh, migratie en asiel die de N-VA ge…gedaan heeft, hé?
De Vadder: Verflinking van wie?
Verhoeven: Van het discours, ook mijnheer De Wever is…
De Vadder: Ook N-VA, de partij?
Verhoeven: De partij is, is flink gegaan op heu, op heu migratie, kritisch op heu, islam…
De Wever: Kunt u daar eens een voorbeeld van geven, van waar ik kritisch ben over dé islam? Ik ken er namelijk geen.
Verhoeven: Wel u bent …euh als we de standpunten uiteenzetten van, van euh wat mevrouw Homans zegt, wat de staatssecretaris voor asiel en migratie… hoe…
De Wever: Over dé islam?
Verhoeven: Nee.
De Wever: Ik hoor het graag.
Verhoeven: Het gaat over een heu, het gaat over een hele euh, een, een, een heel sfeer die geschapen wordt, een discours, de manier waarop tegen politieke correctheid wordt ingebeukt. We moeten dingen kunnen, kunnen open vertellen.
De Wever: Dat is iets anders.
Verhoeven: Er moet een, ja van…
De Wever: Dat is iets anders.
Verhoeven: Het is heu …u… de manier bijvoorbeeld waarover u de Conventie van Genève, waarop u dan inbeukt, waarop u daar voorop liep hé? Euh…
De Wever: Waar zelfs Mark Elchardus zegt: hij heeft gelijk! En zelfs Luc Huyse zegt: hij heeft gelijk! Dat is niet direct Filip Dewinter dacht ik.
Verhoeven: Nee, nee, absoluut der is op dat vlak een wel een nieuwe lijn van heu, van gesprek en van discours geopend. En je kunt daar twee dingen over denken. Ofwel denk je: de schade is beperkt, ofwel denk je ja, maar dan, als we toch verder mogen denken, dan gaan we naar het radicalere, naar partijen die radicaal erover praten, die radicaler de, de conclusies ook trekt.

Kreeften en bloedzuigers

Nog twee lange weken zijn het eer we naar het stemhokje mogen en er kan nog veel gebeuren. Maar tot nu toe is het een beleefde campagne geweest, ronduit saai eigenlijk met elke avond hetzelfde debat, weliswaar telkens vanuit een andere zaal gestreamd. 
Toegegeven, ik heb het verloop van die debatten, en van de hele campagne trouwens, niet met onafgebroken aandacht gevolgd. Er kunnen mij bijgevolg dingen ontgaan zijn.

Reynders hoorde ik zeveren op de radio, maar dat was niet erg want dad ès ne fafoule, zoals iedere Brusselaar weet.
Ook de jonge Tobback gaf een paar vulgariteiten ten beste die vlot passeerden want die jongen heeft zoals iedereen weet geen opvoeding gehad.

Maar verder weinig beestigheden, nergens hoorde je iets over mestkevers of andere geleedpotigen. Wel was er, zei men mij, vóór een paar weken een schandaaltje omdat Luc Huysentruit, een gepensioneerde socioloog, politici had vergeleken, niet met schuinsmarcheerders maar met kreeften. Hen de poten uitrukken, ze roosteren en dan opvreten, moet hij gezegd hebben.
Zo mag ik het horen, maar de man werd hiervoor blijkbaar zwaar aangepakt in onze ethisch bevlogen kranten. Men vond dit te ver gaan.

Bij wijze van late steunbetuiging wil ik hem een oud Frans recept bezorgen. Niet om kreeften te bereiden maar bloedzuigers – nog een geijkte term die in de campagne ontbrak voor zover ik weet.
Het recept is afkomstig van de befaamde Bordelese kok Raymond Oliver (1909–1990), chef van Le Grand Véfour in Parijs, waar hij onder meer Malraux, Camus, Simenon, Cocteau en Colette te eten gaf.

Ik wens iedereen een smakelijk verder verloop van de campagne:

klik om te vergroten

Luc Huyse, een wijs man

.
En hier spreekt niet enkel de wijsheid, maar ook de wetenschap:

Een oude kwestie opgelost

.

Bij De Standaard hebben ze altijd mooie ingezonden stukjes. Vandaag hebben ze er eentje van een voormalige restauranthouder, die tussen de soep en de patatten ook socioloog moet geworden zijn. Dat eerste, van dat restaurant, weten we omdat de schrijver het ons zelf vertelt, en het tweede maak ik op uit het redactionele onderschrift bij zijn briefje: Hugo Van Assche is socioloog.
We hebben geloof ik een wet die zegt dat je geen café of restaurant mag houden, als je niet over het juiste brevet beschikt. Of sociologen ook iets dergelijks moeten bezitten weet ik niet. Wellicht niet, of anders gaat het om een loutere formaliteit. Een vak als logica bijvoorbeeld zal niet tot de propedeuse van de sociologie behoren, hoogstens er summier aan bod komen, want wat lezen wij bij de socioloog Hugo Van Assche?

Maar het dragen van de hoofddoek maakt ook deel uit van de godsdienstvrijheid en de identiteit van die meisjes. Dat verbieden getuigt van een gebrek aan respect voor hun identiteit en hun individuele keuze, zelfs al wordt die keuze hen opgedrongen. Onze wetten garanderen die meisjes dat ze later sowieso hun eigen keuzes kunnen maken. Laat het hun verdienste zijn, als zij later kiezen om niet meer toe te geven aan die groepsdruk.

Nu kun je over de vrije wil verschillend denken, en zo schreef bijvoorbeeld Erasmus van Rotterdam in 1524 zijn De Libero Arbitrio, waarin hij beweerde dat er wel degelijk zoiets als vrije wil bestaat. Luther dacht daar anders over en diende hem twee jaar later van antwoord in De Servo Arbitrio. Die twee zijn daar nooit goed uitgeraakt.
Maar de wetenschap staat niet stil, en nu zien wij, in dit korte lezersbriefje in De Standaard, dat je een vrije keuze ook aan iemand kunt opdringen! Moslimmeisjes kunnen dus eenvoudig gedwongen worden om vrij voor de hoofddoek te kiezen.
Hoe heeft het gezamenlijke, en toch niet geringe verstand van Luther, Erasmus en al diegenen die na hen kwamen, deze schitterende oplossing kunnen overzien?

___________

Noot van 30 juni: Luc Huyse, die vandaag in de krant de harde taak op zijn schouders nam om te bewijzen dat de kiezers in Vlaanderen niét nationalistisch hebben gestemd, en die alweer naar datzelfde "wetenschappelijke" (but it is only sociology, zoals de Harvard wiskundeprof Tom Lehrer lang geleden al zong) onderzoekje verwees, waar eerder Sinardet en Reynebeau al mee zwaaiden, lijkt hieronder ook een logische fout te maken, al kan in dit geval wel een lofwaardige onwetendheid omtrent het voetbalspel hebben gespeeld:

"De dag na 7 juni was te lezen en te horen dat de opiniepeilers weer eens de grootste verliezers waren. Maar is dat wel zo zeker? Natuurlijk heeft TNS-Media/Dimarso, de Madame Soleil van De Standaard en de VRT, serieuze missers gescoord."

Nieuwe commentaar bij het oude Hooglied

.
Ze hadden daar toen nog geen goede termen voor, maar Louis XV –bekend van zijn meubelen– moet in november van het jaar 1757 een moreel dipje gehad hebben. Zijn Oostenrijks-Franse leger was nabij Roßbach lelijk verslagen door de Pruisen van Frederik II, terwijl die nochtans drie keer minder in getal waren.
In deze moeilijke periode had Louis gelukkig Madame de Pompadour aan zijn zijde, zijn maîtresse, om hem weer op te beuren. Trek het u zo niet aan, zei ze, ge gaat uw gezondheid daar toch niet voor laten, après nous le déluge! .La Marquise sloeg de lichte toets aan, en onder omstandigheden is dat soms nog de beste.

Dr. Marc Hooghe, huisarts van Le Standaard, troostte donderdag Verhofstadt met dezelfde woorden. Guy heeft dan wel geen Zevenjarige Oorlog verloren, eerder zijn Achtjarig Immobilisme.
Hooghe begint met een paar zekerheden:

[…] Guy Verhofstadt [vertrekt] op 23 maart. Hij kan dan een paar maanden rondtrekken in het multiculturele Europa van de toekomst om zich daarna voluit toe te leggen op de Europese verkiezingen van 2009. Er is geen enkele reden waarom Verhofstadt het langer zou rekken: tenslotte heeft hij nu al meer gedaan dat [dan] je redelijkerwijs kunt verwachten van de verliezer van de verkiezingen van juni 2007. Als er iemand ooit heeft kunnen zeggen après nous le déluge, dan is het wel Verhofstadt.

Een beetje merkwaardig staat daar al direct een tussenwerpsel over “het multiculturele Europa van de toekomst”. Misschien door cut&paste per ongeluk in het verkeerde artikel terechtgekomen? Niet erg, passons Pompadour –
Wat mij treft is dat Hooghe met zijn “redelijkerwijs” schijnt te bedoelen dat Verhofstadt alles gedaan heeft wat menselijk mogelijk was, bijvoorbeeld mooie begrotingen afleveren, onvermijdelijke institutionele hervormingen in gang zetten enzovoort, kortom, dat Guy goed heeft bestuurd en door de kiezer slecht is beloond.

Verder vertelt de goede dokter:

In 2007 kon de publieke opinie nog met een zekere meewarigheid kijken naar het circus dat werd opgevoerd in Hertoginnedal, maar die speeltijd is nu definitief voorbij.

Het beeld van die speeltijd hebben geloof ik alle commentatoren, politici, journalisten, politicologen &cet al eens vóór Hooghe aangewend, ik heb de teller stilgelegd, en het mag dan een typische non-analyse zijn van wat er sinds juni heeft plaatsgevonden, een weigering om ernstig te praten over politieke onderwerpen: stilistisch gesproken blijft het goed gevonden. Originaliteit kan ook een ondeugd worden, een storende gezochtheid, terwijl afschrijven en napraten juist op sociale aangepastheid wijzen, ongeveer zoals de aanstekelijkheid van geeuwen dat ook doet.
Met politicologische analyses is het als met het regeerwerk zelf, en ons voorlopig bewind illustreert dat uitstekend: net doen alsof volstaat ruimschoots.

Lezer, wees gerust, ik zal niet het volledige artikel van Hooghe onder handen nemen.
Hier en daar een zinsnede toch nog, zoals: “[het] doemscenario en dat leidt onvermijdelijk tot vervroegde verkiezingen in 2008.” .Hooghe gaat er duidelijk niet van uit dat verkiezingen de Hoogmis van de democratie zijn.

Nog iets:

Ironisch genoeg maakt de huidige economische crisis een dergelijk compromis waarschijnlijker: alle partijen moeten nu wel beseffen dat er weinig ruimte is om cadeaus uit te delen aan de eigen achterban.

Ik heb wel eens de omgekeerde politicologische stelling horen verdedigen, namelijk dat het een stuk makkelijker is om compromissen te sluiten als iedereen iets krijgt om zijn achterban mee te sussen. De term achterban is overigens huichelachtig, en wijst er in soortgelijke non-analyses op dat politici noodzakelijk met twee tongen spreken. Maar dat nog daargelaten, blijft mijn vraag: gaat het politicologisch gesproken nu makkelijker als men op bergen geld zit, of juist in tijden van krapte? De wetenschap is hier misschien nog niet uit.

Laten we maar meteen naar Hooghe zijn conclusie springen:

De modale Belg wordt intussen geconfronteerd met stijgende prijzen voor benzine, aardgas, elektriciteit, voedingsmiddelen en stookolie. Als we daarmee rekening houden, wordt het gemakkelijk te voorspellen naar welk scenario de voorkeur van de kiezers uitgaat. Als ze een beetje gezond verstand hebben, dan houden de politici ook rekening met die voorkeur van de modale Belgische kiezer.

Bij de vorige verkiezingen was het zoals wij weten de politicologen en journalisten niet gelukt om te voorspellen wat voor thema’s de kiezer naar voren zou schuiven. Debatten mét inhoud was toen het devies. Geen communautaire flauwekul. Hooghe geeft de moed niet op en voorspelt, net als vorige keer, dat de kiezer zich deze keer wél met echte dingen zal inlaten. We zijn benieuwd. Aandoenlijk overigens om te zien hoe Marc zijn steentje wil bijdragen, en aan agenda-setting probeert te doen. Bijvoorbeeld met zijn ietwat redundante opsommingetje van “benzine, aardgas, elektriciteit, voedingsmiddelen en stookolie” wil hij ons doen geloven dat een federale regering daar iets aan kan veranderen. Iedereen weet nochtans dat die beslissingen elders liggen.


Luc Huyse dan maar geraadpleegd, een topintellectueel zoals Knack heeft laten vaststellen door een college van topintellectuelen.
Op dezelfde Standaardpagina van donderdag, waar het Hooglied afgedrukt stond, zingt Huyse de lof van de diversiteit in de Vlaamse pers, en de verrijking die daarvan uitgaat:

‘De evolutie in de schrijvende pers is bijzonder verrijkend. Alleen al het feit dat kranten als De Morgen en De Standaard elke dag verschillende opiniepagina’s hebben, biedt veel mogelijkheden die er vroeger niet waren. (...) De diepgang van het debat in de schrijvende pers is zeer groot. Men kan klagen over Vlaanderen zoveel men wil, maar dan vergeet men toch hoe het vroeger was: de armoede van het debat toen, de hokjesgeest, de angst om klop te krijgen.’

De politicologie blijft mij met haar diepe inzichten verbazen.
Vroeger had je socialistische kranten zoals Vooruit en Volksgazet, en liberale zoals het Laatste Nieuws of nog de Matin, de Métropole of de Flandre Libérale, zelfs anti-socialistische zoals Het Volk, uitgesproken katholieke zoals De Standaard of de Gazet van Antwerpen, verder internationalistische bladen zoals De Rode Vaan, of nationalistische zoals 't Pallieterke of La Wallonie Libre, j'en passe et des meilleurs! (die laatste Libre staat er trouwens maar bij omdat ik ze graag las).
Nu heb je aan Vlaamse kant inderdaad, zoals dr. Huyse – Van der Kelen vergetend – opmerkt, De Morgen en De Standaard, maar die hun hoofdredacteurs verklaarden zelf dat zij net zo goed van plaats konden wisselen! Verre van diversiteit, is er onder deze geestesarbeiders sprake van een soort unie zou ik bijna zeggen.
Alhoewel, marketeer Vandermeersch zou ook conservenblikjes of autobanden kunnen verkopen, en in naam van de door Huyse geprezen diversiteit zou ik dat nog toejuichen ook.
.