Casanova duelleert op het pistool met graaf Branicki

Zoals elk jaar zullen er ook in 2026 op FaceBook, op TwitterX enzovoort weer duels gevochten worden. Vaak vallen daarbij onvertogen woorden, onkiese uitlatingen en beledigingen. Dit verschijnsel is niet nieuw, en evenmin specifiek voor de sociale media.

Graaf Franciszek Ksawery Branicki had, zoals we al zagen, Giacomo Casanova ce poltron vénitien genoemd, die Venetiaanse schijterd, en daar kwam begrijpelijkerwijs een duel van. De graaf was op dat moment boven zijn theewater en had Casanova betrapt in de loge van zijn maîtresse. 

De afspraak voor het duel werd per brief gemaakt, en dat ging bijzonder hoffelijk en vormelijk, zoals passend bij een zaak met de eer als inzet – om die ballerina gaven ze tenslotte geen van beiden.

Casanova had als beledigde partij het recht om het wapen te kiezen, en koos voor de degen. De graaf wilde liever het pistool, maar gaf toe dat hij niet het recht had zelf te kiezen. Casanova stemde welwillend in, en vroeg tijdens de rit naar de plek buiten de stad of de graaf vóór het duel eerst nog wat wilde eten – om toch iéts te zeggen, schrijft hij – maar die wilde liever erna. Van die maaltijd kwam niets in huis, want beiden liepen ernstige schotwonden op. Ze bleven wel vrienden.

Woensdag 5 maart 1766, bij het krieken van de dag.*

Monseigneur,

gisteravond in het theater heeft Uwe Excellentie, in uitgelaten stemming, mij beledigd en zij had geen recht of reden om mij aldus te behandelen. De zaak zo staand geloof ik dat u mij haat, Monseigneur, en mij dus uit het getal der levenden wenst te verwijderen. Ik kan en wil Uwe Excellentie genoegdoening geven.

Wees dus zo vriendelijk, Monseigneur, mij in uw koets naar een plek te brengen waar mijn nederlaag geen problemen met de Poolse wet voor u oplevert, en waar ik hetzelfde voordeel kan genieten als ik met Gods hulp Uwe Excellentie zou doden.** Ik zou, Monseigneur, u dit voorstel niet doen zonder de hoge idee die ik heb van uw grootmoedigheid.***
Ik heb de eer te zijn, Monseigneur, uw zeer nederige en zeer gehoorzame dienaar.

Het antwoord kwam snel:

Meneer,
ik aanvaard uw voorstel. Weest u zo goed mij te laten weten wanneer ik de eer heb u te mogen ontmoeten.
Ik ben, Meneer,

geheel en al uw zeer nederige en zeer gehoorzame dienaar.
Braniski
Postoli C.P.****

5 maart 1766.

_____________

      * Zo in Il Duello: à la pointe du jour. Minder mooi in Histoire de ma Vie: à 5 heures du matin.

    ** In Warschau stond op duels met fatale afloop de doodstraf, geldend in een straal van 4 mijl (~18km) rond de starost.

  *** Een edelman vecht geen duels met roturiers. Voor Casanova ware het een eer, mocht de graaf er toch in toestemmen. Vandaar zijn toegeeflijkheid nadien wat het wapen betreft.

**** Panetier, Broodmeester van het Hof, een lucratieve functie, vermoedelijk niet meer bestaand.

Dit gezegd zijnde: een hoffelijke Nieuwjaarsgroet van uw dienaar, beste lezers!

Algoritmen zijn des duivels

 

 Emmanuel Macron heeft het lastig: in het buitenland wordt hij niet meer voor vol aangezien, en binnenlands staat zijn vertrouwensscore op 11%. 

Nog een geluk dat hij weet hoe dat komt: de sociale media spelen hier een verderfelijke rol. Mensen kunnen niet zelfstandig denken, en geloven blind wat er op TikTok wordt verteld. Dat komt door die verfoeilijke algoritmen, zei hij in een speech in Atrecht (Arras hoor je ook vaak).

Die uitspraak deed me denken aan de niet zo pientere – ik schreef bijna kiene, maar ik hou niet van woordgrapjes – professor Andrew Keen, die hier eerder al uiting gaf aan zijn afkeer van algoritmen. In de goede pers, bijvoorbeeld in La Voix du Nord, zei Macron nog – hij was zoals gezegd in Atrecht – heb je een redactie en krijg je feiten, en daar zijn geen algoritmen mee gemoeid. Keizerin Ursula denkt in dezelfde richting en dat mag een troost zijn voor Emmanuel.

Bij CNews dacht de advocaat Goldnadel daar heel anders over:

De gevaren van de sociale media wil ik niet onderschatten, maar ik ken de gevaren van de normale pers. Komt daarbij dat ik de sociale netwerken, waar ik de nadelen dus van ken, dankbaar ben dat zij de muur van de verheimelijking hebben doorbroken. 

Door de sociale media kan de normale pers, die ik de kwalijke sfeer* noem, niet langer zaken verborgen houden die haar ongelegen komen. Alleen al daarom sta ik wantrouwig tegenover …in elk geval zie ik van alle kanten pogingen om, waar mogelijk, het volk de mond te snoeren. Ik ben heel wantrouwig. Ik voer hier een soort intentieproces.

___________

* In de Franse goede pers lees of hoor je vaak de kwalificatie fachosphère, als het erop aankomt meningen of groepen gemakshalve aan het fascisme te koppelen. Vandaar het grapje fâcheuse sphère van Gilles-William Goldnadel.

Het begint erg pijn te doen, dokter

“Ja we zien da wel op zoveel terreinen gebeuren, je had het daarstraks over desinformatie van de trollenfabrieken, wat heel erg richting mainstream media gaat dat dan weer, om onze geloofwaardigheid compleet onderuit te halen. Maar als je die geloofwaardigheid onderuithaalt, wilt zeggen dat iemand anders, ja, het stokje wil overnemen van, ja, maar wij willen het narratief* nu bepalen.”

Kijk, Inge Vrancken, er zijn geen fabrieken nodig om de geloofwaardigheid van bijvoorbeeld de BBC onderuit te halen. Dat kunnen ze daar zelf wel. En daarbij gaat het niet alleen over hun vervalste speech van Trump, maar ook over de ‘journalisten’ van Hamas van wie ze de berichten en cijfers gretig overnamen en voor waar verkochten ...en niet alleen zij, nietwaar?

Berichten toewijzen aan fabrieken (~ d’où parles-tu, camarade?) is handig om niet in te hoeven gaan op zaken die de goede media onwelgevallig zijn. Dat de sociale media het stokje overnemen wordt dag na dag duidelijker, en dat hebben die goede media uitsluitend en alleen aan zichzelf te danken.
___________

* Narratief, dé journalistieke modeterm, die ze uit hun Engels hebben gehaald. Een vertelling dus, terwijl journalistiek over verslaggeving moet gaan, niet over verhaaltjes.