Zijn onze politici wel goed opgevoed?

Henry Kissinger is negenennegentig, en in april verscheen bij de uitgever Allen Lane zijn boek ‘Leadership’. Daarin schildert hij zes portretten van leiders die hij van nabij heeft gekend, of met wie hij heeft samengewerkt. Het zijn geen biografieën maar – bewonderende – politieke portretten van Konrad Adenauer, Charles De Gaulle, Richard Nixon, Anwar Sadat, Lee Kuan Yew en Margaret Thatcher.

Kissinger probeert gemeenschappelijke trekken te vinden. Hij onderscheidt bij alle zes twee eigenschappen: het zijn Staatsmannen en Zieners. Je zou kunnen zeggen: bestuurders en profeten. Die eigenschappen heeft elk van hen in verschillende mate. Kissinger zelf heeft wat dat betreft een voorkeur voor een praktische, stapsgewijze aanpak, waarbij het – altijd voorlopige – einddoel nooit uit het blikveld mag verdwijnen.

Wat echter elke staatsman bovenal moet hebben is character. Ruggengraat, doorzettingsvermogen, moed kun je misschien vertalen. En dat character wordt gevormd in de jeugdjaren zegt hij in het afsluitende hoofdstuk:

Zoals we hebben gezien, hebben leiders met wereldhistorische invloed baat bij een strenge en humanistische opvoeding. Zo'n opleiding begint in een formele omgeving en blijft een leven lang doorgaan met lectuur en discussies met anderen.

Die eerste stap wordt vandaag de dag zelden gezet [...] en de levenslange inspanning wordt weer bemoeilijkt doordat veranderingen in de technologie diepgaande geletterdheid uithollen.

Om de meritocratie nieuw leven in te blazen, zou humanistisch onderwijs dus zijn betekenis moeten herwinnen en vakken moeten omvatten als filosofie, politiek, menselijke aardrijkskunde, moderne talen, geschiedenis, economisch denken, literatuur en misschien zelfs de klassieke oudheid, waarvan de studie lange tijd de kweekschool van staatslieden was.

Op de Secretary of State Henry Kissinger valt heel wat aan te merken – Cambodjanen en Chilenen hebben daar bijzonder veel redenen toe – maar zijn boek is buitengewoon leerzaam, ook voor wie ziet dat de man meer dan eens voor zijn eigen kerk of synagoge preekt.

As we have seen, leaders with world-historical impact have benefited from a rigorous and humanistic education. Such an education begins in a formal setting and continues for a lifetime through reading and discussion with others.

That initial step is rarely taken today […] and the lifelong effort is made more difficult as changes in technology erode deep literacy.

Thus, for meritocracy to be reinvigorated, humanistic education would need to regain its significance, embracing such subjects as philosophy, politics, human geography, modern languages, history, economic thought, literature and even, perhaps, classical antiquity, the study of which was long the nursery of statesmen.

Groen gestuntel in Frankrijk

Je kunt veel kritiek hebben op België, maar zoiets zou hier toch nooit kunnen gebeuren. In Frankrijk hebben ze een minister van ecologie die kolencentrales  zal moeten heropstarten of openhouden om de continuïteit te verzekeren! Hier hebben we tenminste een minister van energie die zelfs geen gascentrale zou bouwen. Enfin, zijzelf toch niet.

 

Christine Kelly: Minister van ecologie Barbara Pompili heeft verklaard stroomonderbrekingen niet te kunnen uitsluiten in geval van grote koudegolven. Zit Frankrijk met een tekort aan energie, Éric Zemmour?

Éric Zemmour: Die uitspraak van Barbara Pompili is opmerkelijk want je moet die zin in verband zien met wat deze regering heeft gedaan, en wat ze heeft aangekondigd. De regering heeft de centrale van Fessenheim gesloten zoals we weten, een kerncentrale. Daarna zagen we ons verplicht vier steenkoolcentrales te openen, zijn we verplicht geweest elektriciteit in te voeren, terwijl wij exporteurs zijn, en wat daarbij komt: de Staat heeft meen ik, ik had het genoteerd, 377 miljoen euro schadevergoeding betaald aan EDF [Électricité de France].

En mevrouw Pompili komt ons aankondigen, alsof het niets was, dat er in de totale energieproductie van Frankrijk opnieuw een vermindering van het aandeel atoomkracht komt. Die mensen zijn waarlijk inconsequent. Die dame komt ons vertellen dat ze het aandeel kernenergie zal verminderen en in één tijd vertelt ze ons: ah, maar als er een grote koudegolf komt zullen we een elektriciteitstekort hebben.

Die mensen brengen hun tijd door met te beweren dat het de anderen zijn die achter een ideologie staan, en zijzelf zijn door ideologie geperverteerd, het zijn de mijnheren Jourdain* van de ideologie, en ze zijn zich daar niet eens van bewust.

En zij blijft de twee boodschappen maar verkondigen. Ze zegt ons: ah, opgelet er zullen elektriciteitstekorten zijn ...én we moeten het aandeel van kerncentrales verminderen in de hoeveelheid elektriciteit. Dat vind ik verbluffend.

Christine Kelly: De ecologie wordt door de burgers vaak als bestraffend en naargeestig ervaren. Kan zij ook positief worden, en zo ja hoe?

Éric Zemmour: Wel, we moeten misschien nog even doorgaan op dat thema van de energie, want dat is het Duitse model ...de Duitsers die wij altijd bewonderen: hun lukt altijd alles. Het is toch waar, of het nu over voetbal gaat of over de corona-epidemie, de Duitsers bewonderen wij altijd. Maar in dit geval mag ik over een Duitse catastrofe spreken.

Mevrouw Merkel, die een voorouder is van mevrouw Pompili, heeft jaren geleden besloten – na het ongeluk in Japan, zo is het – alle kerncentrales te sluiten.

Er is een studie, ik las dat in een krant, van de Amerikaanse universiteit van Berkeley, over de gevolgen van de energietransitie die mevrouw Merkel heeft gewild. Een catastrofe!

Opnieuw kolencentrales, die zoals men weet veel vervuilender zijn en schadelijker voor het milieu dan kernenergie. Import ook van elektriciteit, en vooral: gezondheidsproblemen bij de bevolking als gevolg van de steenkool. Dat wist men vooraf… 

Het is werkelijk een totaal succes! en dat wil men óns nu als model voorstellen. En dan zegt men: zonne- en windenergie zullen dat opvangen. Behalve dan dat windenergie en zonne-energie met een groot probleem zitten – en ja, ik weet dat atoomenergie een groot afvalprobleem heeft – maar hét grote probleem van wind- en zonne-energie zijn hun onderbrekingen. Het is nogal duidelijk: als er geen zon is en geen wind, wel dan is er geen elektriciteit. Hoe gaat dat dan in een moderne economie die ononderbroken elektriciteit nodig heeft?

Vandaar dat mevrouw Pompili ons komt vertellen: ah, maar er zullen misschien wél stroomonderbrekingen zijn. Beeldt u zich de consequenties eens in! En dat wordt ons rustig aangekondigd.

Terwijl wij nu één competitief voordeel hadden – we hebben er geen tienduizend in Frankrijk – maar we hadden er één, gewild door generaal De Gaulle en door Pompidou, en dat was de kernenergie. Die liet ons toe goedkopere stroom te leveren aan onze ondernemingen.

Ik herinner me gelezen te hebben dat in de jaren zeventig de Duitse kanselier Helmut Schmidt gezegd heeft – ik meen dat het Giscard is die me dat verteld heeft ...dat hij aan president Giscard d’Estaing gezegd had: ah, met jullie kerncentrales boffen jullie toch wel!

Weet u dat was de periode van de oliecrisissen en de stijgende benzineprijs. Dus de Duitse kanselier zelf zei aan de Fransen: wel, voor één keer zijn jullie het die een mooie slag kunnen slaan, jullie zijn vooruitziend geweest enzovoort.

En in naam van de ecologische ideologie gaan we dat Franse competitieve voordeel de grond in boren. U ziet dus waar het politieke geklungel van de Franse ecologisten toe leidt.

––––––––––––

* Mijnheer Jourdain is de hypocriete burger in Le Bourgeois gentilhomme van Molière (1670).

NAVO-lidmaatschap opzeggen?

Of dat mag weet ik niet, maar ik vertaal toch het slot van een artikel uit Le Monde diplomatique van deze maand. Je leest zulke dingen niet bij ons, en daarom. Een Fransdolle minister van Landsverdediging als Reynders heeft natuurlijk geen vertaling nodig maar hij leest hopelijk wel wat deze Franse ambassadeur te vertellen heeft over het kunstmatige vijandbeeld dat de NAVO (zijnde in de praktijk de VS) in stand houdt. Guy Verhofstadt mag het hier lezen, want die gelooft echt dat Rusland klaarstaat om met ziijn tanks West-Europa binnen te rollen.

Een vesting uit een vorig tijdperk

Gabriel Robin*

De wereld is veranderd. Tot voor kort waren er overal blokken; nu zijn er geen meer, en in de immense ruimte bevolkt met alle slag van soevereine naties blijft slechts de NAVO nog over die haar burcht uit een voorbije tijd opstelt. De wallen ervan hebben bescherming geboden; vandaag is heerszucht de enige boodschap die er nog van uitgaat. De Alliantie was beperkt en homogeen; ze is propvol en expansief geworden. Ze beoogde de status quo en pariteit; vandaag wil ze haar overmacht doen gelden, en laten voelen dat het haar vrij staat te interveniëren waar dat haar schikt. Ze ontzegde zich zone-vreemde acties; vandaag zijn die haar uitverkoren jachtgebied. Kortom: van oorspronkelijk defensief, is ze nu hegemoniaal geworden. Hegemoniaal naar buiten toe, waar ze haar imperialisme laat voelen; hegemoniaal naar binnen toe, waar de formele gelijkheid van de leden maar gebrekkig de heerschappij van de ene, en de vazallenstatus van de anderen kan verbergen.

De kloof tussen wat de NAVO wás – en waar zij trouwens nog enkele trekken van heeft bewaard – en wat ervan is geworden, kan enkel overbrugd worden met een hoop leugens. […] Drie ervan zijn wat Frankrijk betreft bijzonder noemenswaardig.

De eerste van die leugens: Frankrijk noemt niemand zijn vijand. Dat heeft het verkondigd in een plechtige verklaring in Parijs na de val van de Berlijnse Muur.** Maar zoals elke militaire alliantie heeft de NAVO juist nood aan een vijand. In haar schootslijn heeft Rusland de Sovjetunie eenvoudigweg opgevolgd. En Frankrijk mag daarover denken wat het wil, maar het werd in deze anti-Russische reflexbeweging meegesleept.

Overigens beeldt Frankrijk zich in dat men in de wereld het land als een welwillende en onbaatzuchtige kracht beschouwt. De NAVO geeft een ander beeld van het Westen: dat van een groep die kolonialistisch was en imperialistisch is gebleven, die een onverbeterlijke schoolmeester is die tegelijk handig de schraapzuchtige verdediging van zijn eigen belangen verdoezelt onder de universaliteit van de grote principes en de mensenrechten. De Chinezen doen niet enkel goede zaakjes in Afrika; ze zijn er ook het proces van de westerse hypocrisie beginnen te maken, en Frankrijk heeft daar zijn part van.

Maar erger nog is dat het beeld van een hegemoniale alliantie ook in de geest van de Fransen heeft postgevat. Lange tijd heeft de indruk van een gedeelde dodelijk bedreiging hen de illusie bezorgd dat de geallieerden wapenbroeders waren. Vandaag is er niets meer dat de suprematie van de ene en de afhankelijkheid van de anderen kan verhullen. Vergeefs wil Frankrijk laten geloven – en dat is een derde leugen – dat het een onafhankelijke politiek weet te behouden. Iedereen ziet nochtans goed dat het geen eigen geluid meer laat horen, bij geen enkele grote kwestie, noch over Europa, noch over het Nabije Oosten, noch over al de rest. Dat het bijvoorbeeld niet eens meer durft te zeggen dat het rakettenschild op een valstrik berust, en als resultaat heeft, zo niet als doel, om onze afschrikkingskracht af te zwakken. En als president Trump de gotspe heeft om het nut van de NAVO in twijfel te trekken, hoort men dan één Europeaan, een Fransman eventueel, hem op zijn woord nemen en hem uitdagen om die alliantie op te zeggen?

De Fransen ontdekken, in droefenis of berusting, dat hun land geen inspanning meer levert of niet de moed meer opbrengt voor een eigen politiek. En zeker, het geïntegreerde NAVO-partnerschap is niet de oorzaak van die wegdeemstering, het is er een symptoom en effect van: Frankrijk heeft zich net als de anderen bij de kudde gevoegd.

Die vaststelling kan men helaas nauwelijks in twijfel trekken, want precies diegenen die terugkeer*** van Frankrijk in de geïntegreerde commandostructuur betreurenswaardig of verwerpelijk vinden, zijn het met oud-minister van Buitenlandse Zaken Hubert Védrine (1997-2002) erover eens dat een nieuwe terugtrekking ‘geen optie’ is.**** We weten dat we de deur maar te openen zouden hebben, maar merken dat dat niet meer gaat. De val is dichtgeklapt, en zelfs de vrijheid om eruit te ontsnappen zijn we kwijt.

Terugtrekking uit de NAVO is voor Frankrijk wel noodzaak, maar noch een urgentie noch zelfs prioritair. Vooraf zouden al te veel andere halsbanden eerst ontgrendeld moeten worden.

_______

* Frans ambassadeur, van 1987 tot 1992 permanent vertegenwoordiger bij de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie.

** Bij de top van Parijs in 1990 over veiligheid en samenwerking in Europa.

*** De re-integratie van Frankrijk in het commando van de NAVO werd door de hyperactieve president Sarkozy in 2007 aan het Congres in Washington aangekondigd. In 1966 had Charles de Gaulle beslist uit dat commando te stappen, om redenen van onder meer nationale soevereiniteit; om bijvoorbeeld niet willens nillens meegesleept te worden in oorlogen die wel de Amerikaanse, maar niet de Europese belangen dienden. (nvdv)

**** Men leze Régis Debray, «La France doit quitter l’OTAN», en het antwoord van Hubert Védrine, « L’OTAN, terrain d’influence pour la France », Le Monde diplomatique van respectievelijk maart en april 2013

In memoriam Jacques Vergès

Telkens weer als men probeert om een multiculturele, multinationale staat in het leven te roepen, creëert men een explosieve toestand. Neem bijvoorbeeld België, dat een artificiële staat is die in de geschiedenis nooit echt heeft bestaan. Er waren prinselijkheden, prinsbisdommen, graafschappen, en Vlaanderen was min of meer een deel van de Lage Landen. Men heeft daaruit een staat samengesteld door Vlamingen, Franstaligen en Duitsers bijeen te brengen. Maar die staat kraakt in al zijn voegen, en je voelt goed dat België veroordeeld is en binnen een halve eeuw niet meer zal bestaan. Ook daarin was generaal de Gaulle zoals altijd profetisch, toen hij al zijn sympathie betuigde aan diegenen in Wallonië die de aansluiting bij Frankrijk wensten.

Chaque fois qu’on essaie de créer un État multiculturel, multinational, on crée une situation explosive. Prenez la Belgique, qui est un État artificiel et n’a jamais vraiment existé dans l’Histoire. Il y a eu des principautés, des princes évêques, de duchés, et la partie flamande plus ou moins rattachée aux Pays-Bas. On a crée un État composite en réunissant des Flamands, des francophones et des Allemands. Cet État craque pourtant de toutes parts, on sent bien que la Belgique est condamnée, que dans un demi-siècle elle n’existera plus. Là-dessus, le général de Gaulle, comme toujours, était prophétique, quand il a porté toute sa sympathie à ceux qui, en Wallonie, voulaient un rattachement à la France.

Woorden van de gisteren overleden advocaat Jacques Vergès.
En zoals hij niet geloofde in kunstmatig samengestelde staten, zo geloofde hij ook niet in kunstmatig afgescheiden staatjes. Ten tijde van de eerste oorlog van de VS tegen Irak (de couveuse-oorlog van Bush senior) verklaarde hij:
L’Irak a occupé le Koweit, mais le Koweit n’a jamais existé. Le Koweit a toujours été une province de ce qui s’appelle aujourd’hui l’Irak.
Irak heeft Koeweit bezet, maar Koeweit heeft nooit bestaan. Koeweit is altijd een provincie geweest van wat nu Irak heet.
En kwaadaardig en grappig als hij was, vergeleek hij nog Babylonië en Bagdad, met Disneyland en Las Vegas:
Je suis bien sûr du côté de la civilisation.

in: Intelligence avec l’Ennemi

Conversations avec Jean-Louis Remilleux

Éditions Michel Lafon, 1994

Het conclaaf van Gembloers

.
.
Eerst de Maan, vervolgens Mars !

Wij maken heroïsche tijden mee,
Onze helden zijn achttien-karaats.
Niet dat het vroeger minder was –
Noem de Vaderen niet ondermaats!
Maar tussen twee epische daden,
Lieten die redelijk veel plaats.

Nu roept men gedurig: man overboord!
Elke minister moet nodig iets doen.
Het aantal der helden – is Legioen. ^[1]
Ja, hoe waar was het woord
Van de Fransman: – “Je ne crains
Pas le vide, mais le trop plein.” ^[2]

Precies het probleem van dit Heldendicht!
Olympische Spelen, weet u nog wel?
Hoe ‘t gloednieuw vliegveld werd gebouwd,
De zwarte kas terloops gelicht,
Daarbij nog 't geld van ‘t Zilverspel –
Aah! geleek niet alles gedekt met goud?

Romantiek op de Gembloerse hoeve…
Op het neerhof werd heel wat bedisseld,
Er zijn normen geruisloos verwisseld.
Gaat dié vlieger op in Medialand?
Ook zonder Noël (de bajesklant)? ^[3]
“Wát?”, roept Guy: “Kerseneten met boeven?

“Mijn civiele normen zijn niet vervaagd!
“Laat noord’lijke prinsessen zijn ontmaagd
“Door gangsters, ‘k en wil ‘t nog nie weten!
“Romances met slangenbroed moet je vergeten! ^[4]
“Daarbij – tzelfs in bad word ik nie nat […]”
In de korf van de kiezer zet hij zijn pad.

Ik weet nog goed, hoe vroeger de Tsjeven
(Gaston en Leo… ’k vergeet er zes-zeven, ^[5]
Want éindeloos waren zij aan de macht)
Mij welhaast tot wanhoop hadden gebracht.
Maar nu vallen de schellen van d’ogen…^[6]
Toch weer bidden tot de Heer in den Hoge?

Homerus, verzekeren Zeven Steden,
Werd binnen hún wallen geboren. ^[7]
Ik bezweer die goede Homerus:
Bezorg dit ploegje de pleuris!
En al resten geeneens meer gebeden –
Als hij niet gaat suffen – niets is verloren! ^[8]

januari 2004

[1] Marcus 5:9; Lukas 8:30.
[2] Aan Charles de Gaulle werd gevraagd of er, na zijn verdwijning, niet een leegte dreigde in de Franse politiek? "En politique, antwoordde hij, ce n'est jamais le vide qui menace, c'est le trop plein."
[3] Noël S., succesvolle foordoktoor, tevens fabrikant van suikerspin.
[4] Voor deze uitval zijn vast twee verklaringen mogelijk: Mabel Wisse Smit, de aanstaande bruid van Johan Friso Bernhard Christiaan David, Prins der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, Jonkheer van Amsberg, bracht in een vorig leven een aantal nachten door op de sloep Neeltje Jacoba, toen eigendom van de Nederlandse peetvader, drugsbaron Klaas“de Dominee”Bruinsma, zaliger; er zouden bij deze gelegenheden niet nader omschreven substanties zijn gebruikt.

Evengoed echter, kan hier prinses Mette-Marit Tjessem Høiby zijn bedoeld: deze kersverse moeder Mette-Marit, gehuwd met Haakon van Noorwegen, Magnus Glücks­burg, zoon van koning Harald V., bracht net als Mabel, in parallelle omstandigheden, enkele nachten door aan boord van pleziervaartuigen.
[5] Rijmnood eist een gewisse tol… er waren in totaal elf christelijke premiers (enkel na de oorlog gerekend). Ter volledigheid hier de namen, met de dubbels weggelaten, want enkelen kwamen twee-drie keer aan de bak: Gaston & Jean & Joseph & andere Jean & Théo & Pierre & Paul & Leo & Wilfried & Mark & tenslotte Jean-Luc, het paard dat achter de (amper)zandkar werd gespannen.
[6] Handelingen 9:18.
[7] Smyrna, Rhodos, Colophon, Salamis, Chios, Argos, Athenae, hae septem certant de stirpe insignis Homeri: deze zeven strijden om de afstamming van de beroemde Homerus.
[8] Alhoewel… Quandoque bonus dormitat Homerus, heeft Horatius al moeten vaststellen.

P.S. ingezonden voor de KLARA-gedichtendag, met als thema: het Heldendicht. Niet gewonnen...

.