Sahra Wagenknecht over Edmund Burke

.

De Wijsheid in de Tradities

Erkenning van de belangrijke rol die tradities en culturele patronen spelen in het menselijk denken en handelen, en waardering van hun betekenis voor de samenhang van gemeenschappen, behoren in de ideeëngeschiedenis tot de kern van het conservatieve erfgoed. De geestelijke vader van die stroming, de Brits-Ierse filosoof Edmund Burke, heeft telkens weer gewezen op de wijsheid die in gemeenschappelijke gebruiken en overleveringen besloten ligt, en waarzonder gemeenschappen uiteen zouden vallen. Letterlijk vertaald en niet toevallig betekent het Griekse woord ethos, dat de canon van de waarden van een mens of van een hele gemeenschap beschrijft: gewoonte, zede of gebruik.

Sahra Wagenknecht

Die Selbstgerechten -

Mein Gegenprogramm für Gemeinsinn und Zusammenhalt

Campus Verlag, 2021, Frankfurt/New York, S. 219

Die Weisheit in den Traditionen

Die Anerkennung der wichtigen Rolle, die Traditionen und kulturelle Prägungen für menschliches Denken und Verhalten spielen, und die Wertschätzung ihrer Bedeutung für den Zusammenhalt von Gesellschaften gehören zum zentralen ideengeschichtlichen Erbe des Konservatismus. Der geistige Vater dieser Strömung, der irisch-britische Philosoph Edmund Burke, hat immer wieder auf die in gemeinsamen Bräuchen und Überlieferungen enthaltene Weisheit hingewiesen, ohne die Gesellschaften zerfallen würden. Das griechische Wort Ethos, das den Wertekanon eines Menschen oder einer ganzen Gesellschaft beschreibt, heißt nicht zufällig wörtlich übersetzt Gewohnheit, Sitte oder Brauch.

De woke jongens en meisjes in hun hemd gezet

.

Over de belangstelling voor haar nieuwe boek Die Selbstgerechten kan Sahra Wagenknecht niet klagen. Zo was zij woensdag te gast bij Sandra Maischberger van de ARD, en dat zorgt voor een miljoenenpubliek. Vanwaar die grote belangstelling? Natuurlijk, het is goed geschreven en de NZZ merkte al op: 'Fonkelende formuleringen maken de lectuur tot een genot. Welke Duitse politicus zou tot het schrijven van zo'n boek in staat zijn?'

Wagenknecht zetelt voor Die Linke in de Bondsdag, maar in haar boek neemt zij termen in de mond die niet overal even goed vallen, om te beginnen ook niet in haar eigen partij. Ze spreekt over life style-linksen ‘die op een andere planeet leven’, over moralisten zonder medegevoel, over de nationale staat en immigratiebeperking, over het eliteproject van de EU, over het ‘wij-gevoel’, over geschiedenis en cultuur. Zulke onderwerpen zitten inderdaad niet iedereen even lekker.

Wagenknecht onderzoekt ook waarom arbeiders vandaag overwegend ‘rechts’ stemmen, niet enkel in Duitsland trouwens. Ze noemt de AfD (Alternative für Deutschland) ‘de grootste arbeiderspartij’.

Maar nu zei ze bij Maischberger ook iets over de geslachten en gender, en daar zijn de woke jongens en meisjes direct opgesprongen. Er mogen dan een hoop letters zijn om de verschillende seksuele oriëntaties aan te duiden, dat zijn geen zaken waar je lichtvoetig over kan doen vindt die humorloze bende:

Mijnentwege mag iedereen zijn geslacht definiëren zoals hij wil, maar als we daarover discuteren: ik weet niet of er nu zestig of honderd geslachten bestaan; en als ook overal lui erop uit zijn om een of ander onderscheidingsteken te maken van hun eetgewoonten… En in de regel zijn dat geprivilegieerden, het zijn dus in de regel niet mensen die bijvoorbeeld – dat komt ook echt voor – gediscrimineerd worden omdat zij een Arabische naam hebben, en daardoor moeilijk aan een woning geraken of een arbeidsplaats. Dat zijn echte discriminaties, maar die vallen bij dit debat eigenlijk compleet af… Want het is een wereldvreemd debat, het gaat om spraakvoorschriften. Natuurlijk speelt daar welke termen voor genders passend zijn, maar ook het wraken van begrippen, en dat is natuurlijk ook iets… neem iemand die eenmaal niet academisch gevormd is, die geen vijf seminaries politiekwetenschap bezocht heeft: in de regel weten die mensen helemaal niet waarom zij plots als racisten uitgestoten worden, of op de een of andere manier als vrouwvijandig of homovijandig omdat zij iets gezegd hebben dat zij eigenlijk normaal vonden, maar ergens hebben enige woke academici dat al op de index gezet.

Meinetwegen kann jeder sein Geschlecht definieren wie er will, aber wenn wir darüber diskutieren: ich weiß nicht ob es sechzig oder hundert Geschlechter gibt; wenn Leute auch partout darauf aus sind durch Ernährungsgewohnheiten irgendein ein Unterscheidungsmerkmal daraus zu machen… Und es sind in der Regel Privilegierte, also es sind in der Regel nicht Menschen die zum Beispiel – was es ja wirklich gibt – dadurch diskriminiert sind weil sie einen arabischen Namen haben und dadurch schwerer eine Wohnung bekommen oder einen Arbeitsplatz. Das sind ja reale Diskriminierungen, aber die fallen in dieser Debatte eigentlich völlig herunter… Sondern es ist eine abgehobene Debatte, es geht um Sprachvorgaben. Da spielt natürlich gendergerechtes Sprechen, aber auch die Ächtung von Begriffen und das ist natürlich auch etwas …zumal jemand der jetzt nicht akademisch gebildet ist, der nicht fünf Politikseminare besucht hat: in der Regel wissen die Leute gar nicht warum sie plötzlich dann als rassistisch oder als irgendwie frauenfeindlich oder homosexuellenfeindlich geächtet werden, weil sie irgendwas gesagt haben was die eigentlich normal fanden, aber irgendwelche woken Akademiker haben das schon auf den Index gesetzt.

Sahra Wagenknecht: le parler-vrai

Sahra Wagenknecht zetelt voor Die Linke in de Bondsdag, en ze heeft een boek geschreven waarin zij korte metten maakt met de life style-linksen.* Ook de identiteitspolitiek, de klimaatmarsen, de ‘woke’-beweging en de AfD krijgen ervan langs. Haar boek Die Selbstgerechten moet goed verkopen, want al bestelde ik het nog voor de verschijningsdatum, de uitgeverij meldde mij vandaag, per brief:

Ik vertaal dan maar een interview dat Andrea Maurer maakte voor ZDF-Berlijn.

.

ZDFheute: Frau Wagenknecht, wat is uw identiteit?

Sahra Wagenknecht: Iedere mens heeft meerdere identiteiten. Natuurlijk ben ik burger van dit land. Ik voel me ook Europees en ik zie mijzelf als links. Ja, identiteit is iets belangrijks maar wat mij ergert is dat bij debatten over identiteitspolitiek steeds weer de scheidslijnen naar voren worden gehaald. Mij interesseert het niet wat iemands afstamming is, en seksuele oriëntaties zijn privé. Maar de zogenaamde identiteitspolitiek blaast dit soort vragen op tot fundamentele grenslinies die bepalen wie waarover mag spreken, of wie een slachtoffer is. Ikzelf heb een Iraanse vader en werd als kind gepest vanwege mijn voorkomen, want in het dorp waar ik woonde waren verder geen kinderen van niet-Duitse ouders. Toch zou ik mij vandaag nooit als slachtoffer opvoeren.

.

ZDFheute: Waarover gaat het volgens u dan wel in dit debat?

.

Wagenknecht: Mij gaat het om het wegzakken van de sociale linksen. De huidige toestand moet ons toch verontrusten? De Union ligt open en bloot aan scherven – zowel wat de K-Frage** betreft, als door hun miserabel crisismanagement. En toch vallen SPD en Linke –samen– bij nog amper 25% van de kiezers in de smaak. Zoiets heeft toch zijn oorzaken.

Een van de oorzaken is dat linksen ertoe neigen thema’s naar voren te schuiven die aan de echte problemen van de mensen voorbijgaan, en sterker: die veel mensen als kleinerend ervaren.

Als bijvoorbeeld woke academici hen vertellen hoe zij moeten denken en spreken, en als een erg geprivilegieerde levensstijl als progressief wordt voorgesteld. Elektrisch autorijden, bioproducten kopen of in de binnenstad wonen, waar men met de fiets naar het werk kan – dat zijn allemaal zaken die men vooreerst zich moet kunnen permitteren.

.

ZDFheute: U polemiseert in uw boek tegen protestbewegingen als ‘Fridays For Future’. Wat hebt u tegen die – meestal jonge – mensen die voor klimaatmaatregelen de straat opgaan?

.

Wagenknecht: Ik juich het toe als jonge mensen zich engageren. Maar dan moet je ook in aanmerking nemen dat die beweging zo goed als uitsluitend gedragen wordt door jongelui afkomstig uit relatief welstellende milieus die zich tot de hogere middenklasse rekenen. Veel van de eisen laten duidelijk zien dat voor een groot deel van de activisten sociale problemen van secundair belang zijn. Maar als mensen wie het nog nooit aan iets ontbroken heeft, aan anderen gaan prediken dat ze van bepaalde zaken afstand moeten doen, dan komt dat uiteraard niet goed aan bij de minderbedeelden.

Juist voor diegenen die de laatste jaren alsmaar harder hebben moeten vechten voor hun beetje welstand, betekenen duurdere benzine en stookolie een verdere verslechtering, temeer daar deze mensen veelal niet in moderne lage-energiehuizen wonen, en er op het platteland überhaupt geen alternatief is voor de auto. We hebben een politiek rond de klimaatwissel nodig, maar dit lijkt mij geen zinvolle weg.

.

ZDFheute: De AfD applaudisseert voor uw stellingen, en in Sachsen-Anhalt maken ze zelfs propaganda met uw portret. Als u zelfkritisch bent: vanwaar die toenadering tot de AfD?

.

Wagenknecht: Er is geen toenadering. Die toe-eigening is een onbeschaamdheid, en ik onderneem gerechtelijke stappen. De AfD weet natuurlijk zeer goed dat de linkerzijde met haar identiteitspolitiek de kleine man bruuskeert. En de AfD weet ook dat een linkerzijde die een meer populair programma heeft, en zich tot de brede meerderheid richt, de AfD zou schaden. Daarom proberen zijn mij natuurlijk te discrediteren. De AfD zou ook veel zwakker staan als zij niet deels ook zaken aansneed die de mensen beroeren.

Kijk, u hebt een uitspraak van mij gebruikt: immigratie begrenzen. Volgens peilingen is de grote meerderheid van de Duitsers van mening dat immigratie op bepaalde gebieden juist en legitiem is, maar dat men grenzen moet stellen. Dat is met andere woorden geen uitspraak van de AfD: ze wordt door de meerderheid gedeeld. En als de linkerzijde de AfD het genoegen gunt reële problemen te verzwijgen, enkel omdat de AfD ze benoemt, dan helpt zij de AfD tenslotte. Maar ik wil de AfD niet helpen, ik wil ze verzwakken.

.

ZDFheute: Die Linke deelt uitdrukkelijk niet uw standpunt dat de immigratie begrensd moet worden. U bent net lijsttrekker in Nordrhein-Westfalen geworden, en velen in uw partij vragen zich af of u haar uitgangsstandpunten nog deelt. Doet u dat?

.

Wagenknecht: Wij zijn een pluralistische partij en in het kiesprogramma staan veel zaken die ik hartstochtelijk onderschrijf, zeker wat het sociale betreft. Bij de kwestie van de immigratie zijn er eenvoudigweg onderscheiden meningen.

Hoe men in ons land de gevolgen van de migratie ziet heeft per slot van rekening weer veel te maken met de persoonlijke situatie. Als volksvertegenwoordigster hoef ik wat mijn job betreft niet in concurrentie te treden met enige inwijkeling. En wie een goed inkomen heeft, woont in buurten waar zijn eigen kinderen hoogstens in het literatuur- cultuuronderricht kennis maken met andere culturen. Men zal daar geen kennis maken met de omstandigheid in een klas te worden ondergebracht waar de meerderheid geen Duits spreekt.

Als mensen die in een economisch afgeschermd milieu leven, dan diegenen die dagelijks met zulke problemen te maken hebben voor racisten uitmaken omdat zij sterke immigratie niet enkel als een verrijking beleven, dat is aanmatigend.

.
ZDFheute: U schrijft in uw boek dat de rechtse partijen nu de nieuwe arbeiderspartijen zijn. Zit u dan, heel principieel bekeken, nog in de juiste partij?

.

Wagenknecht: Ik stel iets vast dat ons schrik moet aanjagen: dat, niet enkel in Duitsland, juist de arbeidersstand intussen overproportioneel rechts stemt. Bij de deelstaatverkiezing in Baden-Württemberg was de AfD onder de arbeiders de sterkste partij. In het oosten haalt zij nog hogere scores. Wie daaruit niet het besluit trekt dat de linksen een en ander slecht hebben aangepakt, die is waarlijk zelfingenomen.

.__________ 

  * Bijvoorbeeld mensen die  willen op dure basketslofjes.

** De vraag wie kandidaat-kanselier wordt.