Machtsgreep op de woordenschat

Goede voornemens zijn soms slecht uitvoerbaar. Destijds wilde De Morgen, in navolging van het Gentse stadsbestuur het woord allochtoon schrappen. Dat hebben ze niet lang volgehouden en ze gebruiken de term weer vlot. Lange omschrijvingen zijn niet zo handig en horen thuis in encyclopedieën of woordenboeken. Maar zijn woorden alleen etiketten, of bepalen zij ook de realiteit? Het zijn oude vragen.

Waar ik echter zowel het stadsbestuur als de redactie van De Morgen voor wil waarschuwen is dat ze niet overhaast de wending ‘met een migratieachtergrond’ gaan gebruiken.

In Frankrijk zei oud-premier, nu presidentskandidaat Édouard Philippe: «Lors des violences, la surreprésentation de jeunes issus de l'immigration était patente. Selon le mot de Péguy, il faut voir ce que l'on voit.» De jongeren met een migratieachtergrond waren bij de rellen duidelijk oververtegenwoordigd. Zoals Péguy zei: je moet zien wat je ziet.

Dat leverde een fikse rel op en hij werd beschuldigd van racisme. Hij verdedigde zich: «Dire qu’il y aurait des Français issus de l’immigration serait traduire une pensée raciste: non mais on rêve ou quoi?» Zeggen dat er Fransen zijn met een migratieachtergrond zou een racistische gedachte inhouden: kom zeg, zijn we aan het dromen of zo?

Maar dat hielp niet. Voor links (Mediapart bv.) blijft hij een racist.

De juriste Rachel Khan geeft commentaar bij die ingreep op het taalgebruik en de insinuaties van racisme. Immers, wie de woordenschat naar zijn hand weet te zetten –en daarbij niet zo ontroerend naïef te werk gaat als De Morgen of het Gentse stadsbestuur– krijgt greep op het heersende discours:*

Vandaag wil extreemlinks bepaalde woorden schrappen, bepaalde begrippen echt weglaten uit het woordenboek, en ze door andere vervangen. Men wil een fatwa uitspreken over mensen die de uitdrukking met een migratieachtergrond gebruiken, en intussen een totaal racistische term lanceren, namelijk racisé. Waarmee ze tenslotte willen laten geloven dat met een migratieachtergrond iets negatiefs zou inhouden.

Wat ik als Afro-Jiddische weet –met een Afrikaanse papa en Pools-Joodse mama– is dat ik in de zeventiger jaren nergens anders ter wereld had kunnen komen dan in Frankrijk.

o-o-o-o-o

racisé (bijvoeglijk naamwoord; vrouwelijk: racisée)

ingedeeld, gediscrimineerd op grond van zijn of haar huidskleur

▼ voorbeelden : personne racisée (ook) iemand van kleur

___________

* Michel Foucault wees daar uitgebreid op: 

L’Ordre du discours

Gallimard 1971, p. 12