22 maart 2021

Laat alle hoop varen


Wellicht, lezer, kent u nog niet de uitgeverij Blossom Books, gevestigd in Utrecht, in Nederland dus, al laat de naam anders vermoeden. Het moet een heel ‘inclusieve’ uitgeverij betreffen want op hun site zien we zesenzestig auteurs en vertalers, waaronder zes mannen.

Iets meer vrouwen dus, en een daarvan is een zekere Lies Lavrijsen die een deel van Dantes Divina Commedia heeft vertaald: het Inferno. Ik hoorde haar zaterdag in de Interne Keuken van Sven Speybrouck en Koen Fillet, waar zij enige toelichting gaf bij wat zij als vertalen beschouwt.

‘In samenspraak met de uitgever’ had Lavrijsen besloten om de dichter Dante enige manieren bij te brengen, en ongepaste verzen van hem onvertaald te laten.

Lies en haar uitgever willen met hun boek namelijk een boodschap overbrengen. Dat mag echter niet de boodschap van Dante zelf zijn, horen we, omdat wij over veel dingen tegenwoordig anders en beter denken dan de middeleeuwers. Dante moet dus niet met zijn, maar met onze tijd meegaan, vinden ze bij Blossom Books.

Bovendien was, net toen haar boek bijna klaar was, ‘daar in Frankrijk een leraar onthoofd’ door een mohammedaan – Samuel Paty heette de ongelukkige man, maar zijn naam kwam niet over haar lippen. Een spijtig voorval in een ander land mag de pret niet bederven.

Lies heeft wel meer problemen met namen, want in haar ‘vertaling’ besloot zij ook de naam ‘Mohammed’ weg te laten. Deze pedagoge hoopt op die manier ook jongeren ertoe aan te zetten Dantes Inferno te lezen. Daar wens ik haar veel succes bij, al vrees ik dat de moslimjongeren die zij zo tactvol behandelt niet veel boeken lezen – te oordelen naar de oplages die in moslimlanden het licht zien.

Ernstige mensen zullen De goddelijke komedie misschien toch liever in een betrouwbare vertaling lezen, en keuze is er genoeg, zowel in proza als in dichtvorm. Wie weet immers of juffrouw Lies niet nog meer passages heeft opgeschoond naar eigen fijngevoeligheden? En wat Blossom Books betreft: zijn hun andere vertalingen ook eigentijds bijgewerkt?

Of Liesje met haar gehakkel een goede beurt heeft gemaakt in de Interne Keuken betwijfel ik overigens, want het begon al met de opmerking van Sven: ‘Koen, je zei daarnet iets over cancellen…’ en het eindigde met de opmerking dat de lezer bedrogen wordt en inderdaad misschien liever de echte tekst zal lezen.


Noot van 29 maart: Henry Wadsworth Longfellow vertaalde de Divina Commedia, en dit zei hij over zijn vertaalwerk:

The only merit my book has is that it is exactly what Dante says, and not what the translator imagines he might have said if he had been an Englishman. (…) The business of a translator is to report what the author says, not to explain what he means; that is the work of the commentator. What an author says, and how he says it, that is the problem of the translator.

Ik meen dat juffrouw Lavrijsen en haar uitgever Blossom Books dit beter hadden kunnen lezen voor ze zich aan beschavingswerk overgaven.


7 opmerkingen:

Marjorie Hoefmans zei

Een aloude mohammedaanse gewoonte nu toegepast in de uitgeverij: boekenbesnijdenis. Ik wens Blossom een spoedig failliet.

Marcus zei

Sommige mensen maken carrière door talent en verstand, andere door arrogantie en domheid.

Marc Bergmans zei

Hilarisch is wel dat Lavrijsen (zo ergens omtrent 1’45’’ in het geluidsfragment) ons laat weten dat het de bedoeling van de uitgeverij was om (ik citeer) “de hel toegankelijk te maken voor een zo breed mogelijk publiek”.
Als er een Voorzienigheid bestaat, dan twijfel ik er geen moment aan dat Zij (m/v/x) daar ook voor ons vlijtig Liesje en voor de leidinggevenden van Blossom Books een plaatsje heeft vrijgehouden – ergens tussen de huichelaars en de dubbelhartigen in, naar men kan vermoeden.

Marc Vanfraechem zei

Mooi vond ik ook het argument van Liesje ‘dat er zeer lang was over nagedacht’ voor ze de bijl zette in een middeleeuwse tekst. Ze had er zelfs haar slaap voor gelaten, het schaapje! Ik hoorde net hetzelfde zeggen door de architecten die de bijl willen zetten in het Gravensteen en het met een eigentijds aanhangsel versieren. Ook zij hadden zeer lang nagedacht. Wat Lies en die architecten echter uit het oog verliezen is dat het heel wat uitmaakt wié er lang heeft nagedacht. 😊

Wouter Houtekamer zei

Misschien dienen we het origineel ook per direct edict van Het Groteske Correct corrigeren in "vedi come storpiato è nostra cultura!"?

Pierre Buyle zei

Wouter Houtekamer schreef "vedi come storpiato è nostra cultura!"
Dat moet "storpiata" zijn volgens mij.
Het origineel is als volgt: "vedi come storpiato è [hier stond iets dat u zelf maar eens moet opzoeken...]!"
Pierre Buyle

koen fillet zei

Je kan de vertaalster gebrek aan moed verwijten. Niet omdat ze bang is van de radicale islam, want dat is ze niet. Wel omdat ze heeft toegegeven aan een uitgever die dreigde: “Dan geven we je vertaling niet uit”.

http://victacausa.blogspot.com/victacausa.blogspot.com5edf7b715d0afaa3d68201fa2d94715a304487db.html