Moet echt álles in het Engels tegenwoordig?

Heinrich Heine schreef een doctoraatsthesis in de Rechten over de dos, de bruidsschat. In het Latijn, zo ging dat toen. Latijn had hij als kleine jongen geleerd en hij vond dat heel moeilijk. Later betwijfelde hij zelfs of de Romeinen wel tijd hadden gevonden om hun grote rijk te stichten als ze eerst Latijn hadden moeten leren. Maar ook Frans was moeilijk. Heinrich liep school in Düsseldorf in het door Napoleon bezette Rijnland, en in Ideen. Das Buch Legrand, Kapitel VII, vertelt hij over de Franse les: 

[…] ich erinnere mich noch so gut, als wäre es erst gestern geschehen, daß ich durch la religion viel Unannehmlichkeiten erfahren. Wohl sechsmal erging an mich die Frage: »Henri, wie heißt der Glaube auf französisch?« Und sechsmal und immer weinerlicher antwortete ich: »Das heißt le crédit«. Und beim siebenten Male, kirschbraun im Gesichte, rief der wütende Examinator: »Er heißt la religion« – und es regnete Prügel, und alle Kameraden lachten.

Madame! seit der Zeit kann ich das Wort religion nicht erwähnen hören, ohne daß mein Rücken blaß vor Schrecken und meine Wange rot vor Scham wird. Und ehrlich gestanden, le crédit hat mir im Leben mehr genützt als la religion –

[…] ik herinner mij nog zo goed, als was het pas gisteren gebeurd, dat ik door la religion veel narigheden heb meegemaakt. Wel zes keer kreeg ik de vraag: “Henri, hoe zegt men geloof in het Frans?” En zes keer, alsmaar meer in tranen, antwoordde ik: “Dat is le crédit.” En de zevende keer, zo bruin als een kers aangelopen, riep de woedende examinator: “Het is la religion” — en het regende stokslagen, en alle kameraden lachten.

Madame! sedert die tijd kan ik dat woord religion niet meer horen noemen zonder dat mijn rug bleek van schrik, en mijn wangen rood van schaamte worden. En om eerlijk te zijn, le crédit is mij in het leven meer van nut geweest dan la religion.*

Zijn biograaf Ludwig Marcuse zei over deze passage: ...er gab die echte Rothschild-Antwort: le crédit!

Heinrich Heine in Selbstzeugnissen und Bilddokumenten

Rowohlts Monographien, 1960, S.17

Krediet kunnen we allemaal gebruiken, en met mijn credit card is gelukkig niets mis, maar mijn debet kaart verviel, en ik kreeg er een nieuwe toegestuurd.

U ziet ze hiernaast, en het eerste wat mij opviel was dat ze voortaan debit kaart heet... 

Debeo-debes-debet &c. ...die vervoeging kennen we nog, en dan is iemand iets verschuldigd, en credo en creditum ook, en dan gelooft iemand dat hij zijn geld ooit zal weerzien.

Ook debiet kennen we, en als de Fransman un débit zegt, bedoelt hij wellicht een tapperij, een café, een bar of een tabakswinkel.
De perfide Engelsman echter kent debit wél (bv. the sum has been passed to the debit of your account), en zo zien we dat ook het Latijn, zoals alles, voor het Engels moet wijken.

__________

* Cioran, net nog genoemd, vond religie evenmin bijzonder nuttig: Dans les épreuves cruciales, la cigarette nous est d’une aide plus efficace que les Évangiles. Bij cruciale beproevingen komt de sigaret ons efficiënter te hulp dan de Evangeliën.