Nu over knoflook gesproken!

 

Dat seizoenen niet meer bestaan, dat weten we, maar toch was ik verbaasd vandaag bij de Turk in de Sleepstraat deze prachtige, dikke, jonge look te zien. Normaal is dat iets voor juni, zoals Michel Oliver mij leerde, en al heb ik zijn adviezen altijd ter harte genomen: het mag mij niet beletten om morgen dit schitterende gerecht nog eens te savoureren.

Michel Oliver

Mes premières recettes

Monaco, Éditions du Rocher, 1982

Sartre als collateral damage

 Iemand een lul noemen en het nog laten drukken ook ...dat kan vandaag niet meer, zelfs niet in een literaire kritiek. Wij zijn veel fijngevoeliger geworden. Helaas ook minder grappig dan Houellebecq hier.

Hij neemt de dichter Prévert onder vuur, maar wat ik in zijn essay bijzonder apprecieer is dat hij langs zijn neus weg ook Sartre noemt, zonder aan die kerel verder nog een woord te besteden. Maar die twee namen staan zo hinderlijk dicht bij elkaar. Zijn kritiek betreft natuurlijk niet alleen Prévert.

Wie het hele essay wil lezen, en nog zeven andere essays, kan voor 3€ terecht bij:
 

Jacques Prévert est un con

Jacques Prévert est quelqu’un dont on apprend des poèmes à l’école. Il en ressort qu’il aimait les fleurs, les oiseaux, les quartiers du vieux Paris, etc. L’amour lui paraissait s’épanouir dans une ambiance de liberté ; plus généralement, il était plutôt pour la liberté. Il portait une casquette et fumait des Gauloises ; on le confond parfois avec Jean Gabin. [...]
Après guerre, à peu près à la même époque que Jean-Paul Sartre, Jacques Prévert a eu un succès énorme ; on est malgré soi frappé par l’optimisme de cette génération. Aujourd’hui, le penseur le plus influent, ce serait plutôt Cioran. À l’époque on écoutait Vian, Brassens**… Amoureux qui se bécotent sur les bancs publics, baby-boom, construction massive de HLM pour loger tout ce monde-là. Beaucoup d’optimisme, de foi en l’avenir, et un peu de connerie. À l’évidence, nous sommes devenus beaucoup plus intelligents.

Jacques Prévert is een lul

Jacques Prévert is iemand van wie je op school gedichten leert. Daaruit blijkt dat hij van bloemen hield, van vogels, van de oude wijken van Parijs enzovoort. Liefde leek hem in een sfeer van vrijheid te ontluiken; algemeen gesproken was hij eerder vóór vrijheid. Hij droeg een pet en rookte Gauloises; soms verwart men hem met Jean Gabin. [...]

Na de oorlog, ongeveer in dezelfde periode als Jean-Paul Sartre, had Jacques Prévert enorm veel succes; ongewild treft je toch het optimisme van die generatie. Tegenwoordig is Cioran wellicht de meest invloedrijke denker.*
In die tijd luisterden we naar Vian, Brassens**... Verliefde stelletjes die op een bank zitten te zoenen, de babyboom, de massale bouw van sociale woningen om al die mensen te huisvesten. Veel optimisme, geloof in de toekomst en iets van dwaasheid. Het is duidelijk dat wij een stuk intelligenter zijn geworden.

_______________
  * Dit essay verscheen in 1991.

** Hij stak zelf ook de draak met de Prévert-mode, maar hield daarbij zijn manieren, wat je van Houellebecq natuurlijk niet kunt vragen. Pour un tel inventaire il faudrait un Prévert, zong Brassens in Le Pluriel.

Een ergerlijke, beledigende, bedrieglijke ingreep

Hemel! denkt dit AI-productje toch wel dat het teksten zou kunnen verbeteren!

Heeft iemand, iémand ooit al enig nut gehad van dat schurftige programma ‘Copilot’ dat Microsoft ons ongevraagd en onbeschoft opdringt? En wat je niet meer kwijtraakt?

Has anyone, ANYONE ever found any use for that scabious “Copilot” programme that Microsoft rudely imposes on us? And that you can't get rid of?

Quelqu'un a-t-il déjà trouvé une quelconque utilité à ce programme scabieux appelé ‘Copilot’ que Microsoft nous impose de façon impudente et non sollicitée? Et dont on ne peut plus se débarrasser?

Hat irgendjemand, IRGENDJEMAND, jemals einen Nutzen für dieses krätzige „Copilot”-Programm gefunden, das Microsoft uns so unverschämt aufzwingt? Und das man nicht loswird?

Die waardeloze copilot werd 'gratis aangeboden', maar in plaats van 66€ per jaar werd het ineens 99€ voor Microsoft Word.

+50%, zo onbeschaamd zijn ze daar wel.

Niet meer weg te werken wantrouwen

Bij een vlucht van Parijs naar Tel Aviv maandag, kregen de piloten van EL AL even na het opstijgen de kreet Free Palestine toegevoegd vanuit het luchtverkeersleidingscentrum van Athis-Mons. Een incident met veiligheidsrisico’s en de dader werd onmiddellijk uit zijn stoel geholpen. Hij krijgt minstens ontslag. De Franse minister van Verkeer Tabarot beloofde immers intransigeant, onverzettelijk te zijn.

Wij kennen die primitieve onverlaat niet, en het hoeft ook niet noodzakelijk om een moslim te gaan: die kreet hoor je vandaag overal tenslotte. Hij kan dus evengoed een van die halfgare Queers for Palestine zijn geweest, of een Groene, un Vert of nog iets anders.

Blijft natuurlijk dat bij zulke voorvallen de gedachten onwillekeurig toch naar de godsdienst van de vrede gaan… en screenen op radicalisering bij hun volgelingen is een grap, dat weet iedereen. Au fond geloven alleen mensen die het om den brode doen dat hun aanpak nuttig is. Het lukte het Amerikaanse leger niet met de psychiater Nidal Hasan, en de Franse inlichtingsdienst al evenmin, met de informaticus Mickaël Harpon. Deze links zullen ieders geheugen zo nodig opfrissen.

Hieronder vertaal ik wat de Franse minister zei bij CNews, en vervolgens wat een Zwitserse reizigerster voelt als zij zich geconfronteerd ziet met herkenbare islamieten in een soort gezagsfunctie. Terecht of onterecht, maar uit haar woorden spreekt een breed gedeeld wantrouwen: zijn mohammedanen überhaupt integreerbaar?

De piloot heeft dan een aantal uren gevlogen, en al die uren de verantwoordelijkheid voor de passagiers gedragen, zonder te weten van wie dat Free Palestine kwam, terwijl het evident als een bedreiging kon worden geïnterpreteerd.

Ik neem af en toe het vliegtuig, en het spreekt dat ik geen toegang heb tot de controletoren, daar kom ik godzijdank niet in en dat is maar goed ook, maar zoals iedereen ga ik wél door de veiligheidscontroles. Ik zie dan het bagagepersoneel, en aan een flink deel van de mensen die in de vlieghavens werken, of het nu Roissy Charles de Gaulle is of Orly, merk je ontegenzeggelijk, fysiek alleen al, tot welke godsdienst zij behoren. Je ziet duidelijk dat die mensen in feite niet neutraal zijn. En ik weet niet in welke mate je zou moeten nagaan aan welke ondernemingen men die openbare dienst heeft uitbesteed, lang geleden al – en het gaat om mensen die heel beschermd zijn vandaag, overwegend vakbondsleden die in de luchthavens ware lobby’s vormen – en in welke mate die mensen geradicaliseerd zijn. Tenslotte zien we soms radicalisering bij de politie, in de gevangenissen enzovoort. Voilà, ik stel dus die vraag want als je het vliegtuig neemt en eens rondkijkt – ik word gefouilleerd door mensen waarvan ik eerlijk gezegd niet weet of ze iedereen op dezelfde manier fouilleren. Voilà, ik stel die vraag.

Wat leest Trump 's avonds onder zijn dekentje?

 

Bij de naam Leonhard (Lenny) Fischer denkt u, lezer, onvermijdelijk aan Crédit-Suisse, Winterthur, Allianz, J.P. Morgan, Julius-Bär-Gruppe of Kleinwort Benson om maar een paar zijstraten te noemen. Fischer moet daar als bestuurslid of manager onnoemelijk veel tijd hebben gesleten.

Nochtans heeft de man ook een hobby, beweert hij: nachdenken. «Onze-Lieve-Heer heeft ons uitgerust met een gave die wij al te weinig benutten. Er wordt vandaag veel gepraat en geschreven, maar graag zou ik eens de zin horen: nu gaan we allemaal naar huis en denken na.»

Lenny zelf doet dat ook, en thuis denkt hij dan na over Donald met zijn importheffingen. Vlaamse journalisten mogen er verschillend over denken, maar Lenny vindt Donald niet gek ...al is hij het niet met hem eens: «Trump gelooft vast dat de wereldeconomie een soort nulsomspel is, en dat is heel betreurenswaardig want compleet verkeerd meen ik.» Zo verklaarde hij bij het Zwitserse Weltwoche. Hoe het uiteindelijk met die tarieven zal uitpakken valt af te wachten, zei hij nog, misschien gaat het op korte termijn wel goed, bijvoorbeeld tot aan de tussentijdse verkiezingen?

Met zijn zware ingrepen in de marktwerking, en zijn idee dat wat één land wint een ander land verliest, komt Trump dicht bij de economische opvattingen van bijvoorbeeld Ferdinando Galiani (1728-1787), of Voltaire (1694-1778) en de meesten van hun tijdgenoten. Ook zij vonden dat import en export (minstens wat graan betreft) door de staat geregeld moest worden.

Al hoorde men toen ook andere stemmen, die van de fysiocraten namelijk, die eerder l'ordre naturel voorstonden, het laissez-faire waarbij de staat zo min mogelijk tussenkwam.

Misschien is Trump wel een stiekeme lezer van Galiani?

Dit zal niet iedereen bevallen

 In een optreden na zijn afscheid van de grote scene, zong wijlen Tom Lehrer enkele liedjes voor zijn wiskundestudenten. Hij gaf bij elke song, zoals altijd al, een voorwoord, en dit hier (7minuten ver in het YouTubefilmpje) heb ik vertaald.

Geloof het of niet, maar negen jaar doceerde ik aan het departement politieke wetenschappen van MIT de kwantitatieve vakken. Dat was de tijd van de mathematische modellen en statistieken. Het was de tijd, en zo is het nog denk ik, dat de sociale wetenschappen heel hard hun best deden om de term ‘wetenschap’ te verantwoorden.

Eén manier om dat te doen is jargon gebruiken dat niemand begrijpt: If this young man expresses himself in terms too deep for me, why, what a very singularly deep young man this deep young man must be! [uit Patience (1881) van Gilbert&Sullivan] En de andere manier is wiskunde gebruiken, en dat is wat ze probeerden te doen, en ik denk dat er in de sociale wetenschappen nog altijd mensen rondlopen in de waan dat er een wetenschap van te maken valt.

Maar goed, ik schreef dus een song, een parodie met als titel Sociology. Nu hád MIT wel geen departement ‘sociologie’ – zo diep waren ze niet gevallen – maar sociologie viel wel onder politieke wetenschappen, en het was een betere titel voor een song.

Dus dit is een song over dat verschijnsel, die poging om de sociale wetenschappen in een wiskundig kleedje te steken, en hij heet Sociology. De melodie komt uit Choreography van de hand van Irving Berlin, gezongen door Danny Kaye in de film White Christmas.

1. Strange Is the change They're trying to arrange Today in Sociology Fanatics In their attics Are learning mathematics Just for Sociology Persuasion By equation They all feel it's much more satisfactory They, in an ivory steeple Far away from all people, They do research in Sociology 2. Guys Who wrote lies Now present them in disguise (A cinch in Sociology) A tract Quite abstract Without one single fact Is splendid Sociology

Birds Who used words Now all talk in terms of x and y and z They can take one small matrix And really do great tricks All in the name of Sociology 3. Joes Who wrote prose Now write algebra. Who knows, It may be Sociology They're Everywhere Full of sigma and chi-square And full of --- Sociology They consult Sounding occult Talking like a mathematics Ph.D. They can snow all their clients By calling it 'science' Although it's only Sociology

In memoriam Tom Lehrer

Voor een paar dagen, 26 juli, stierf op zijn 97ste de grote Tom Lehrer.

Hij was mijn leraar Engels, zoals Brassens mijn leraar Frans was (nu hebben we songboeken, maar toen moest je de naald nog terugzetten als je iets niet begreep van de liedjes en teksten op zijn LP's).

Lehrer was wiskundige, MIT, Harvard, en werkte ook even voor het Manhattan Project, waar de atoombom werd uitgedacht. Hij werkte daar als spion, verklapt hij in een commentaartje bij een van zijn songs. Niet zo bijzonder: de staf van wiskundigen en fysici in Los Alamos consisted almost exclusively of spies.

Het is een wet: humor heeft een shelf life, een houdbaarheidsdatum, maar voor Lehrer lijkt die wet vooralsnog niet te gelden, ook niet als hij zingt of grapt over zaken die niet meer actueel zijn.

Lehrer neemt zijn publiek ernstig. Hij gaat ervan uit dat het geen nitwits zijn, moraliseert niet, beschermt hen niet tegen zichzelf, ook al zegt hij in zijn teksten duidelijk wat zijn mening is.

Al zijn songs zijn nu publiek domein, hij wilde er niets aan verdienen. De live-opnamen zijn de beste. En op bv YouTube vind je ook kleine dingen, niemendalletjes zoals een gelegenheidsoptreden voor zijn studenten wiskunde, die hij vergastte op zaken die niet op zijn grote albums staan, en waarbij hij enige voorkennis mocht veronderstellen.

Zoals wij allemaal weten schreef, in de marge van een boek, de zeventiende-eeuwse jurist Pierre de Fermat – die als wiskundige onsterfelijk is geworden – dat hij had bewezen dat de vergelijking

geen oplossing heeft* in natuurlijke gehele getallen, als n groter is dan 2.

...cuius rei demonstrationem mirabilem sane detexi hanc marginis exiguitas non caperet. ...voor welke stelling ik een waarlijk opmerkelijk bewijs heb ontdekt, waarvoor de marge hier te smal is.

Eeuwenlang hebben wiskundigen zich suf gezocht, maar niemand vond dat bewijs... tot in september 1994 de Engelsman Andrew Wiles er een vond ...dat helaas 100 bladzijden beslaat en gewone stervelingen ver te boven gaat.**

Tom Lehrer, de wiskundige, kon dit natuurlijk niet laten liggen:

           Andrew Wiles

           gently smiles,
           does his thing
           and whoa!
           QED.
           We agree
           and we all shout hurrah
           as he confirms what Fermat
           jotted down in that margin,
           which could have used
           some enlargin’.

______________

  * Dat wordt wel eens verkeerd begrepen.

** Het lijkt wel of er geen wiskundige stellingen meer voorradig zijn waarvan eenvoudigen het bewijs kunnen begrijpen... terwijl Euclides voor simpele leken nog kon bewijzen dat er oneindig veel priemgetallen bestaan.