Casanova als kwaaie krantenlezer

In zijn dagen al had Casanova bedenkingen bij wat de kranten allemaal afdrukten. Hier enkele fragmenten uit Il Duello. De volledige titel van dit werkje luidt: Il Duello ovvero Saggio della vita di G. C. Veneziano, en het verscheen voor het eerst in juni 1780 in Opuscoli miscellanei, een periodiek waarvan Casanova de enige redacteur was. 

Het vandaag zo bepalende begrip desk opinion —kuddegeest— was bij hem dus tot zijn enkelvoudigste vorm herleid.

Ik van mijn kant* kom er niet uit welke van de twee de grootste straf verdient: de lafaard die een anonieme brief schrijft tegen iemand, of de onbezonnene die er geloof aan hecht en ervoor zorgt dat de verraderlijke briefschrijver zijn doel bereikt. Gif, messen en heimelijke valstrikken zouden nooit iemand kwaad doen als ze geen lui vonden die er inderdaad voor zorgen dat ze hun schadelijke werking kunnen hebben. Wie een anonieme brief schrijft is tenslotte altijd een verrader, zelfs al mocht de brief gunstige gevolgen hebben.

Van Breslau reisde de Venetiaan naar Dresden en vervolgens naar de beurs van Leipzig, en van daaruit naar Praag en Wenen, waar hem een nogal vreemd avontuur overkwam. Als iemand die de details daarvan goed kent dit verhaal zou opschrijven, dan zou dat, tot straf voor de lezer, een boekje opleveren dat niet veel dunner zou zijn dat dit hier.**

Vanuit Wenen reisde hij naar Beieren en vervolgens naar Augsburg, waar hij enige persoonlijke contacten had, en waar hij bleef totdat hij hoorde dat prinses Lubomirski, geboren Czartoryski, in augustus in Spa zou verblijven. De Venetiaan begaf zich dus die kant op, maar stopte onderweg in de Palts en in Württemberg, vanwege verschillende wederwaardigheden, en op een dag ook in Keulen aan de linkeroever van de Rijn om een zaak af te ronden die hem na aan het hart lag en niet onvermeld mag blijven aangezien ze het duel betreft.

De Venetiaan was nog in Dresden, een maand na zijn vertrek uit Polen, waar hij, in een stijl en met details die hem veel pijn deden, in een Keulse krant een artikel uit Warschau las, met het verhaal van het uitwijzingsbevel dat hij van het Hof aldaar had gekregen.***

Allemaal samengenomen vormen kranten de geschiedenis van de wereld, en hun lezers, die de details niet kennen (en dat is de grote hoop) houden zich aan wat daarin staat om van alles op de hoogte te blijven: de personen die er worden geprezen lijken hun helden, en ze hebben een ronduit kwalijke opinie over degenen die men als oneerlijke individuen en oplichters afschildert. Aangezien zij geen andere informatie hebben en geen andere klok horen om die eerste indruk te compenseren,**** blijven deze ideeën, die naar ze veronderstellen op echte feiten zijn gebaseerd, in hun geheugen gegrift.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat de arme Venetiaan verontwaardigd was toen hij in die krant werd afgeschilderd in kleuren die niet de zijne waren, en omkleed met leugens op een manier die hij abject vond, terwijl er in de wereld blijkbaar iemand was die hem zo in het geheugen wilde prenten. Die beledigende leugens sloeg de Venetiaan op in zijn hoofd, een evenzo het voornemen om de onbezonnen gazetschrijver op het gepaste moment van zijn dwaling te overtuigen.*****
_______________

        * Hier spreekt de auteur van Il Duello, die altijd in de derde persoon over le Vénitien bericht.

      ** Een goede verteller verklapt niet alles aan zijn lezer. Volledigheid is een recept voor verveling, en als we Voltaire mogen geloven: 'la vie n’est que de l’ennui ou de la crème fouettée', dan houdt Casanova het gelukkig bij slagroom.

    *** De koning had hem, na anonieme brieven, bevolen binnen de acht uur Warschau te verlaten.

  **** Er waren toen nog geen social media.

***** Dat lijkt voor die pennenridder weinig goeds te voorspellen, maar er is verder weinig met zekerheid over bekend.