16 februari 2011

Vlaamse intellectuelen


In Tunesië, Algerije, Jordanië, Jemen en Egypte heeft de grootste democratiseringsgolf plaats, sinds de val van de Berlijnse Muur”, meldde Tom Naegels al snel na de eerste berichten. Nog wel op een moment dat er bij ons een bruine golf over het land gaat, zoals Stefan Hertmans weet, want hier heerst het prefascisme. Daarna was er nog de gynaecologe Marleen Temmerman die over de straf van Lysistrata sprak, en Aristofanes kort samenvatte met “benen toe” (in Nederlandse kranten stilzwijgend vertaald met “benen dicht”).

De eerste uitspraak was lachwekkend, een aandoenlijke inschattingsfout. De tweede was lachwekkend maar betekenisloos. En de derde nauwelijks lachwekkend maar wel grof.

Nu verscheen er in januari bij Gallimard onder de titel L’Homme de Cour, een geannoteerde vertaling van het klassieke Spaanse werk, Oráculo manual y arte de prudencia (1647) van de jezuïet Baltasar Gracián. Gracián geeft daarin driehonderd praktische adviezen. Anders dan bij Macchiavelli was zijn werk niet voor machthebbers bestemd, maar voor leken die het op aarde ver wilden brengen, of ook zonder meer gelukkig wilden leven en hun Hiernamaals veiligstellen. Hij liet zijn boekje uitgeven in duodecimo, kleiner dus dan octavo, zodat de lezer het altijd op zak kon hebben. Een verrukkelijk boekje, direct in alle talen vertaald. Een moderne vertaling maakte bij ons Theo Kars in 1990, en die is aan haar zevende of achtste druk toe.
Wat zou Gracián te zeggen hebben over de uitspraken van Naegels, Temmerman en Hertmans? Ik gebruik mijn oude Kars-vertaling, al is de Franse uitgave wellicht accurater. En voor wie er iets aan heeft: op het web staat de Spaanse tekst.
Over dat optimisme zegt Gracián: 19. Niet te hoge verwachtingen koesteren. Al wat van tevoren hoog wordt geroemd, valt tegen omdat het niet beantwoordt aan het idealistische beeld dat men zich ervan heeft gevormd. […]
Over de nogal grove vertaling van Aristofanes zegt hij: 177. Geen familiariteit in de omgang. Men mag noch zichzelf, noch anderen familiair gedrag veroorloven. Wie te gemeenzaam met anderen omgaat, verliest snel het overwicht dat zijn waardigheid hem verleende, en daardoor het respect. […]
Over Hertmans heeft hij meer te vertellen. U moet weten dat Hertmans bijvoorbeeld bij Klara termen gebruikte als hatelijk, intolerant, ondemocratisch, rancuneus, racistisch, die bruine onderbuik van Vlaanderen, nationaal-populisme (deze term had hij nog maar pas ontdekt, al gaat hij in Frankrijk al lang mee ter omschrijving van vader en dochter Le Pen, Sarkozy e.a.). Zo omschrijft Hertmans zijn politieke tegenstrevers, de separatisten.
Maar dat is niets vergeleken met de beledigingen die hijzelf moet doorstaan: “Het is sinds jaren dat ik bijvoorbeeld, en een aantal intellectuelen, geterroriseerd worden met een populistische treiterij, dat wij de elite zijn.” Hij mag zijn mond niet opendoen of hij wordt “al een slechte Vlaming genoemd, excuseer me, maar dat is de sfeer die er in de jaren dertig in Duitsland was”. Soms noemt men hem Dansaert-Vlaming. Iemand moet hem linkse narcist genoemd hebben. Het komt voor dat men hem “uitscheldt voor oud-belgicist of oud-marxist of wat dan ook.”.
Hertmans vindt gelukkig steun bij beschaafd volk, mensen zoals Arno, die allemaal bijeenkwamen in hun KVS. In een interview die avond, op Youtube, zei hij: “Ik heb gehoord van andere organisaties in Brussel dat er quasi duizenden mensen wouwen komen.”
Voor Hertmans, een dichter die de betekenis van het woord “belediging” niet kan inschatten, die het werkwoord “willen” niet kan vervoegen, die “quasi” verkeerd gebruikt, zal ik de taalkunstenaar Gracián niet uitgebreid citeren.
Een paar titels toch, om hem te laten watertanden:
87. Cultuur en beschaving. 116. Altijd met fatsoenlijke mensen omgaan. 123. Niet uit vrees voor onnatuurlijkheid tot onnatuurlijk gedrag vervallen. 206. Zich er rekenschap van geven dat er overal laag volk is. 216. Duidelijk formuleren.

Stukje verschenen in de Knack vandaag

..

6 opmerkingen:

Anoniem zei

Mijnheer Vanfraechem:

al google-nd vond ik een tekst van Hertmans waarin toch genuanceerder wordt geschreven over de taal-kwestie rond Brussel. Zie de tekst "De taal van de Ander" in
http://www.stefanhertmans.be/sh/?page_id=28
mvg
M. Vergotte

Anoniem zei

Baltasar Gracián : "A wise man learns more from his enemies than a fool from his friends."

Marc Vanfraechem zei

@ M.Vergotte: bedankt, dat is inderdaad een goed stuk, en hier aanklikbaar. Er is inderdaad weinig op aan te merken. Het zal iedereen opvallen hoe beschaafd Hertmans hier klinkt: geen enkel scheldwoord. Misschien moet hij zijn eigen stuk eens opnieuw en aandachtig lezen?

Felix zei

Michel Onfray. ROFL. Geef mij dan maar de Vlaamse intellectuelen.

Felix zei

Michel Onfrauy. De Franse intellectueel die ontdekt heeft dat er Nietzsche was voor Sartre, en Diogenes voor Nietzsche, en voor de rest al zijn hele leven door dommekloten betaald wordt om onzinnige gemeenplaatsen te verkopen als 'le début d’une révolution n’est jamais que le début d’une révolution' of 'depuis le monde est Monde'. Vanfraechem neemt Onfray serieus. Dat vind ik spijtig voor Vanfraechem.

Marc Vanfraechem zei

@ Felix, nooit, maar dat weet u nog niet, wordt hier gereageerd met kreten als uw "rofl". Ik laat uw reactie staan, deels als een (hier overbodige) waarschuwing voor onbeschaafden, maar vooral tot vermaak van mijn lezers. Al belet niets natuurlijk dat ik ze later toch nog verwijder.
Probeer u uit te drukken in mensentaal, beste Felix, dat moet lukken.
En reageer misschien volgende keer op het juiste stukje, namelijk dat hieronder, dat moet ook lukken.

http://victacausa.blogspot.com/victacausa.blogspot.com5edf7b715d0afaa3d68201fa2d94715a304487db.html