Het Nieuws decoderen

C'est palpitant comme la gazette d’hier, even opwindend als de krant van gisteren, schreef Alexandr Poesjkin ergens in een brief (opgenomen in een boek van Karel van het Reve dat ik niet onmiddellijk terugvind).

Voor de meeste artikelen gaat die grappige uitspraak zeker op, al kan kranten lezen van een dag oud, een week of zelfs jaren oud wel leerzaam zijn. Je ziet dan hoe de auteurs zichzelf onbekommerd tegenspreken, het omgekeerde beweren van wat ze eerder schreven enzovoort.
Altijd interessant echter is oude essays herlezen, tenminste als ze afkomstig zijn van verstandige mensen. Van Saul Bellow bijvoorbeeld. Deze Joods-Russisch-Canadese Amerikaan gaf in mei 1990 een speech aan Oxford University met als titel The Distracted Public –na te lezen in het boek hieronder– en hiervan moet gewoon niets worden teruggenomen.

Saul Bellow was begonnen als 'liberal' maar was gaandeweg opgeschoven naar de conservatieve kant. Zulke dingen komen voor. Hij kon bijvoorbeeld de agressieve feministen niet luchten die zijn colleges kwamen verstoren.*

Kranten moet je spaarzaam, behoedzaam en defensief lezen. Je weet heel goed dat journalisten het zich niet kunnen veroorloven je ronduit te vertellen wat er gaande is. Er zijn gedegen waarnemers die menen dat de pers de Amerikanen geen enkel waarheidsgetrouw beeld van de wereld kan geven. Het geschreven woord is onbetrouwbaar en het gesproken woord van tv en radio mist zin voor verantwoordelijkheid. De politiek analist Michael Ledeen stelt dat “veel van de huidige mediasterren er volledig van overtuigd zijn dat zij de nationale agenda moeten bepalen”. De macht van de media, zegt hij, is macht die de regering is ontnomen. De pers in Washington heeft bewezen dat zij regeringsleiders kan vernietigen, en wordt bijgevolg zeer gevreesd. De regering lijkt zich niet bewust van haar gezag en weet niet uit te leggen wat de gronden voor haar beslissingen zijn. Haar tegenspeler, de pers, interpreteert het optreden van de regering op een manier die het oordeel van het publiek ondergraaft. Het jargon dat beide partijen gebruiken prikkelt, het boeit, het verwart, het beangstigt, leidt tot verwarring, het vernietigt de samenhang en maakt elk inzicht volstrekt onmogelijk.

Elke avond pronken de nieuwslezers, en terwijl zij het nieuws van de dag brengen oefenen ze tegelijk druk uit op het publiek om een progressieve houding aan te nemen. Ze willen dat hun luisteraars tot de juiste conclusies komen over Zuid-Afrika of Litouwen of ongehuwde moeders – of de drugscrisis, het onderwijs of de rassenverhoudingen. Ze bespreken vol zelfvertrouwen zaken waar ze een week eerder nog helemaal niets van afwisten. Kortom, het zijn showmannen en entertainers; hun zenders verwachten van hen dat ze er intelligent uitzien en verlichte standpunten promoten.**

______________

  * Hierover een van zijn zonen aan het woord in The New York Times. We zien dat Bellow de perverse kracht van wat wij nu woke noemen toch heeft onderschat:
Gregory, 69, a retired California psychotherapist, chronicles his father’s rising fury in the 1960s and ’70s with black and feminist militancy and academia’s rejection of the great writers as “dead white men.” He describes Bellow’s rage at having been shouted down at San Francisco State University as “old, irrelevant and impotent.” Zeker dat laatste verwijt is enigszins onterecht, aangezien Bellow op zijn vierentachtigste nog een dochter had bij zijn vijfde vrouw.

De NYT besluit: Yet Bellow could be bluntly dismissive too, once telling the students in a seminar, “The only thing you women’s liberationists will have to show for your movement in 10 years will be sagging breasts!” Schande! stel je voor dat zoiets aan de Gentse Universiteit zou gebeuren!

** Hun macht is door de sociale media gelukkig flink ingedijkt nu.

Saul Bellow

It All Adds Up

A Nonfiction Collection

1994, Viking Penguin Books USA Inc. pp.157-8