Gaan kiezen is in Frankrijk eigenlijk nogal simpel

.
Nog uit de krant van gisteren, een beter geschreven artikel. Het komt dan ook niet uit de pen van een vaste redacteur, maar uit die van een gastauteur, Marc Hooghe van de Katholieke Universiteit Leuven. Zijn stuk gaat over de komende Franse presidentsverkiezingen.
In ons eigen landje zijn verkiezingen altijd complex en verward. Talloze thema’s tegelijk dienen zich aan, en bovenop elk van die thema’s komt nog een communautair sausje, waardoor alles één grote kliederboel wordt en je als kiezer nergens nog een losstaand probleem kunt onderscheiden dat eventueel met louter technische middelen op te lossen valt.
Frankrijk is vergelijkenderwijs een eenvoudig land, leert ons Marc Hooghe: zo eenvoudig dat het land misschien zelfs zónder enige wetenschap der politicologie zou kunnen blijven bestaan!

Onze zuiderburen gaan over precies twee maanden naar de stembus, maar de inzet van de verkiezingen is er klaar en duidelijk. Ofwel kiezen de Fransen voor een competitieve markteconomie, met strakke regels (Nicolas Sarkozy). Ofwel kiezen ze voor een solidaire samenleving, die ervoor zorgt dat er niemand achterblijft (Ségolène Royal).

Dat is toch om jaloers op te zijn! Hoe eenvoudig zitten die Franse verkiezingsprogramma’s in elkaar: politicologisch gesproken heb je één goede kandidate, en één slechte kandidaat. En je kiest maar.
Oude auteurs wezen er al op, en ook Marc Hooghe beseft ongetwijfeld dat de mens al te vaak tot het kwade is geneigd. Enkele peilingen in Frankrijk wezen trouwens al in die richting.
Het Kwade bezit een zekere aantrekkingskracht, en met strak politicologische argumenten en redeneringen valt daar weinig aan te doen. Noodgedwongen moet een goede wetenschapper dan al eens een kunstgreepje uithalen, een simplificatie, of kleine falsificatie van partijprogramma’s bijvoorbeeld. Want al is het probleem bij de Franse verkiezingen simple comme bonjour: de kans bestaat altijd dat het kiesvee zich op het beslissend moment toch nog vergist. Daarom voegt Hooghe wijselijk toe:

Als Nicolas Sarkozy uitpakt met zijn strakke law-and-orderprogramma, dan neemt hij een heel mannelijke rol op zich. Hij wordt dan de Vader des Vaderlands, die eventjes orde op zaken zal stellen. Het is een vanzelfsprekende rol geworden, en Sarkozy treedt daarmee moeiteloos in de voetsporen van generaal De Gaulle. Royal is op dit ogenblik echter bezig een nieuwe rol aan het uitvinden, die van Moeder des Vaderlands. [deze laatste zin valt stilistisch misschien wat tegen, maar de inhoud blijft overeind] Een moeder die zich bekommert om onderwijs, om armoede, maar die ook niet te beroerd is om af en toe op de regels te wijzen.

Veel wetenschappen sluiten zich op in een ivoren toren hoor je vaak zeggen, maar alvast de politicologie valt niet onder dat verwijt.
.

Op zijn Vlaams ne keer

.
Het Verdriet van België is één zaak, maar dat mag ons het Verdriet van de Vlaamse Schrijvers niet laten vergeten. Die mannen worden in Nederland bijna niet gelezen schrijft De Standaard.
Bij die krant hebben ze een dagelijks rubriekje waarin elk om beurt de redacteurs aan zichzelf een vraagje mogen stellen, en meteen ook het antwoord geven. Dat is handig en snel. Het rubriekje is altijd bovenaan te vinden, pal in het midden van de krant en bijgevolg verdeeld over twee aansluitende pagina’s – toch na verwijdering van een aantal katernen die u voor latere lectuur zult bestemmen. Het rubriekje is overigens herkenbaar genoeg want er staan geen foto’s bij, of hoogstens een kleintje.

Vandaag was het de beurt aan Jeroen Overstijns, die normaal De Standaard der Letteren leidt, maar vandaag even uit zijn katern mocht stappen. En zoals dat past in een duidingsrubriek verklaarde hij mij eindelijk waarom Nederlanders geen Vlaamse auteurs lusten.
Maak u niet ongerust lezer, het wordt niet ingewikkeld. Misschien dat u op deze weblog al eens een overtollige of hinderende bijzin hebt gezien, maar in een vlot krantenartikel komen die niet voor. Overstijns bewijst kort en goed dat qua verklaringskracht zelfs werkwoordloze zinnen niet hoeven onderdoen voor een doorwrochte periode.

Ze lusten ons daar weer niet, meneer
Waarom Nederlanders geen Vlaamse boeken lezen

Nederlanders lezen onze boeken niet. Dat ligt gevoelig. Maar het is niet erg.Droefheid is ons lot. Want slechts twee Belgen vind je in de top honderd van meest gelezen boeken van 2006 in Nederland. Twee Belgen, én de Snoecks. Dat qua Vlaams monument kan tellen. Maar toch. Sabine Dardenne, onze hoogst genoteerde, staat pas op 42. Een Waalse dan nog. Snoecks volgt even verder en De engelenmaker van Stefaan Brijs sluit de rij op 76. […]

Overstijns gaat nog door, maar na deze enkele alinea begreep ik al veel. Die auteurs lijken in spiegelbeeld wellicht op hun critici! Bonnet blanc et blanc bonnet.
Ik heb van Vlaamse auteurs eigenlijk nog nooit een boek gekocht, maar dat was enkel omdat ik hen soms op de radio had bezig gehoord, of op de televisie, en dan stond hun ondermaatse Nederlands mij altijd tegen. Onzeker woordgebruik en smerige dictie. Hun subtaaltje heeft nooit mijn interesse kunnen wekken. Vaak kennen zij niet eens correct dialect vermoed ik, en dus koop ik hun boeken niet. Niemand verder die zich aan hun smoutebollentaal lijkt te storen, maar voor mij: Leve de Nederlanders.
Soms hoor je ook uitzonderingen. Over Van Istendael had ik het bijvoorbeeld niet, maar dat is ook een halve Hollander, en zijn boeken lees ik wel. Hemmerechts zou misschien ook in die categorie vallen als zij niet zo nadrukkelijk een behaagzieke bakvis was.

Maar of zulder dat nu zelf kunnen inschatten of niet, de stijl van criticus Overstijns is dodelijk voor alle Vlaamse auteurs. Terwijl het nochtans kan voorkomen dat een criticus je overhaalt om een onverwachte auteur in huis te halen. In de Volkskrant, of was het de NRC, las ik twintig jaar geleden een recensie die mij de Onegin in de vertaling van Jonker heeft doen lezen. Die recensent zijn naam weet ik niet meer, maar hij heeft mij toen verplicht om dat boek te kopen. Hij vond de vertaling overtreffend goed, en zelf schreef hij ook ernstig Nederlands.

.

Ruim een kwart eeuw geleden voorzag deze dichter ...de bloggers al

.
Contraprestatie

Ik doe niet veel, 'k breng dagen door
met puntenslijpen; 'k weet van vóór
nauw'lijks dat ik van acht'ren leef
noch wat voor zin of nut het heeft.

Als 't puntje goed is, zet ik hier
of daar een krul op papier.
O, 'k schaam mij wel eens: uit mijn hand
kwam nooit iets nuttigs voor het land!

Soms, onder 't slijpen, groeit de wens
actief te zijn, een actie-mens.
Maar zie ik dan, op 't laat journaal,
dat hol gesjouw, dat leeg kabaal,

dan denk ik weer op de rand van 't bed:
'Vandaag één krul te veel gezet'.

Lévi Weemoedt
uit: .Zand erover (1981)

Twoalf boulons losvijze, mier es da nie

.
An ‘t Groavekastiel (Gravensteen voor niet-Gentenaars) plakt al jaren een enorm kunstwerk. Een ijzeren stelling die een spinnenweb voorstelt, en die het zicht op het gebouw zelf danig in de weg staat. Jan Hoet heeft dat kunstwerk voor ons laten maken door de wellicht wereldberoemde Duitse artiest Stefan Kern, nog ter gelegenheid van de tentoonstelling “Over the Edges” van het jaar 2000.

Geen kwaad woord over Over die Edzjes, want dat gedoe was best grappig die zomer. Maar wél een kwaad woord over de onsmakelijke beslissing, of juist niet-beslissing om dat spinnenweb eindeloos maar te laten hangen waar het hangt.

.
Ja, moderne kunst, laat ons daar eens over spreken.
Iedere deftige mens beseft dat zij wel ergens goed voor zal zijn, maar in zijn binnenste weet diezelfde mens ook dat kunst niet enkel zien is, maar vooral eerst een beetje afzien. En zo hoort het: leven is lijden!

Achteraf babbelen over die kunst, bij een glas en in goed gezelschap, is natuurlijk een stuk plezieriger dan de verplichte plechtige communie met de werken zelf.

Zoals wij weten: de volksmens schuwt elk contact met moderne kunst. Wellicht ontbreekt hem de bereidheid tot voorafgaand lijden. Genieten doen zij graag genoeg, maar vraag hen niet om een momentje van afzien.

Voor goede bestuurders ligt hier een taak. Zij moeten die niet halverwege laten liggen: er kúnnen gedichten op de stadsmuren, zelfs knullige spinnenwebben, maar dan moet er wel een permanente receptie komen waar die dingen verteerbaar gemaakt worden.
.

Katholiek is hij natuurlijk niet!

.
Iets over Karel De Gucht vertellen heeft, om redenen, altijd een bepaalde charme. Hij is een goed onderwerp. Ik zal niet zo ver gaan als de jongens en meisjes van de krant, of van radio of televisie, die hem (omdat de man als verstandig bekend staat) bepaald schroomvallig benaderen – of toch met meer dan de normale hondse trouw waar Karels democratische collega’s mogen op rekenen.
Direct toegegeven, er zijn sterke aanwijzingen dat deze man niet op zijn kopje gevallen is. Zo drukt hij zich gewoonlijk grammaticaal uit, een eigenaardigheid in zijn kringen. Vandaar dus die charme waar ik mee begon. Nog iets dat ik kan appreciëren: hij bewaart altijd een zekere afstand tot het publiek. Wellicht is ook hij van oordeel dat de kloof met de burger natuurlijk niet te groot, maar ook niet te klein moet worden.
Maar zelfs zijn bewonderaars – waaronder ik stilaan mijzelf begin te rekenen, op grond van de vele stukjes die hier aan hem zijn gewijd – zelfs zijn bewonderaars dus, zullen moeten toegeven dat er tussen de volzinnen die Karel bij onderscheiden gelegenheden uitspreekt soms eigenaardige spanningen bestaan.
Zo verraste hij mij gisteren nog met een verhaal over de schrijnende toestanden in Servië en Kosovo. En de zaken opentrekkend kwam even later ook Kroatië in zijn verhaal voor. Karel was bijzonder mededeelzaam. Niet dat hij vloeibaar werd voor de microfoon, maar hij bood ons toch een zeldzaam kijkje in zijn innerlijke. Bepaalde gevoelens van eenzaamheid had hij ondervonden, nadat zijn collega's-buitenlandministers weinig enthousiasme hadden betoond voor een bezoekje van de roemruchte pleitbezorgster der Kosovaren, Carla Del Ponte.
Ik stel voor dat wij nu eerst even luisteren hoe Karel De Gucht verderging in De Wandelgangen op Radio1, en lucht gaf aan zijn wantrouwen tegenover de Serviërs.

Kijk men zet de wereld toch op zijn kop. Men zegt kijk, daar is nu een democratische regering die gaat gevormd worden, dat mag ik hopen, euh en dus moeten we daar euh toegeeflijk tegenover zijn. Ik zou zeggen als het een democratische regering is, dan is toch het eerste wat die wil doen en moet doen, is volledig samenwerken met de internationale justitie, en inderdaad Mladić uitleveren. Democratie is niet alleen verkiezingen, het is ook de rechtsstaat respecteren dus dat is een bijzonder raar argument; ten tweede ben ik er helemaal niet van overtuigd, zelfs integendeel dat dat wat dan ook zal veranderen met betrekking tot Kosovo. Ik kan mij niet inbeelden dat er een politicus in Belgrado rondloopt, een belangrijke politicus die kan zeggen OK, Kosovo laten we dat maar onafhankelijk worden hé! Geen enkele politicus kan dat zomaar gaan zeggen, dus denken dat omdát wij wat toegeeflijker zijn dat zij dan ook toegeeflijker gaan zijn, ik bedoel de Servische politici met betrekking tot Kosovo, dat is totaal onjuist. Ten derde, Mladić en Karadžić zijn toch wel twee van de ergste oorlogsmisdadigers, hé? En Mladić is de rechtstreekse verantwoordelijke voor het bloedbad in, in Srebrenica, waar, euh duizenden, euh mensen, euh vermoord zijn.
Gerechtigheid gaat vóór op politieke manoeuvres?
Het is euh, gerechtigheid moét daar op voorgaan, maar ik weet dat euh, dat is een eindeloos dispuut natuurlijk in de internationale politiek, maar hier gaat het niet alleen over internationale politiek hé! Het gaat erover: zijn wij nu als Europese Unie gediend dat wij op termijn een aantal landen binnenkrijgen, die geen schoon schip hebben gemaakt met hun verleden. En als je toegeeflijk wordt in Servië, dan gáát dat ook zijn gevolgen hebben in Kroatië, dan stopt men daar ook inderdaad met de nog, euh overblijvende zaken, dat zijn er honderden nietwaar, met die ernstig te behandelen dus. Het zou gewoon een politieke vergissing zijn, het is moreel onaanvaardbaar, maar het is ook politiek onjuist.

De pers was unaniem zeer enthousiast, en noemde de minister rechtlijnig en principieel. Zo nu en dan een beroep op het geweten valt daar licht in de smaak.
Laten wij mischien een stap teruggaan in de tijd. Na het Heizeldrama nam de liberale vice-premier Jean Gol even ontslag, in de plaats van zijn christelijke collega Nothomb, voor een half uurtje geloof ik nam hij ontslag, of hooguit een uur, daarna was alles weer koek en ei. De tijd enfin van een wandelingetje in het koninklijk park met dat mooie grondplan, en misschien tijd voor een plasje ook. Het gaf in elk geval sfeervolle foto’s in de krant. Maar Gol, de kortstondig verloren zoon, had direct bij zijn terugkeer in het halfrond een zin klaar die ik altijd mooi ben blijven vinden: Quand on fait appel à la conscience d’autrui, il faut être sûr d’avoir épuisé la sienne.
Van je eigen politieke familie moet je het hebben! want wát verklaarde Karel vóór enkele tijd nog, toen iemand hem herinnerde aan de Turkse genocide op de christelijke Armeniërs? – niet dat wat mij betreft die Armeense kwestie ten gronde iets te maken heeft met een EU-lidmaatschap van Turkije, maar voor hém zou dat wel mogen aangezien hij, zoals de Open-VLD, zich beroept op een "ethische moraal" om even te spreken in de woorden van zijn partijvoorzitter – wel, Karel moest niéts weten van “voorafgaandelijk schoon schip maken”: integendeel onze gelegenheids-Realpolitiker vond het juist euh achterlijk …om niet vooruit te kijken en altijd maar achteruit! Trouwens, voegde hij ons nog toe: “…zoals wij zelf weten: het vraagt tijd om met het eigen verleden in het reine te komen”.
Ik vrees dat Karel De Gucht hier discrimineert: christenen en atheïsten moeten iets wel, en moslims niet. Stelt hij hen niet gelijk met ons?
Goed, iedereen weet dat Karel zelf geen christen is (hoé gelukkig was hij niet, de dag dat zijn partij overal slaag had gekregen ... en hij in Berlare de Infamie had verpletterd?), ik geloof niet eens dat hij katholiek is ...maar zekere casuïstiek, zekere jezuïetentrekjes kan niemand hem ontzeggen.
.

Zoetzuur kan wel lekker zijn

.
Net als de meesten onder u lezers, lees ik een krant of twee per dag, soms drie, luister ik ondertussen ingespannen naar mijn radio, en zet ik ‘s avonds al eens mijn televisiepost aan, want dat is een venster op de wereld.
Nu kan ik niet weten wat voor effecten dit helse ritme op u heeft, maar bij mij is het resultaat van mijn inspanningen, dat ik al een tijdlang geloof dat er in de wereld veel zinloos geweld voorkomt. Meer toch dan vroeger.
Felix infelicitas: ik kan dit feit nu ook verklaren. Ongebreideld individualisme, tomeloos materialisme, met als gevolg verharding, en hieruit weer: een alom proefbare verzuring. Met als ondergrond, in basso continuo, ons ziekmakend blank racisme. Dat laatste vergat ik bijna nog te zeggen.
Journalisten helpen ons vaak aan inzichten, en wel eenvoudig omdat zij zaken waar een ander niet uitkomt weten te plaatsen, en zij gelukkig daar geen geheim van maken. Zij houden niet alles voor zich. Nobele neiging, maar ze vraagt, zoals elk fenomeen rondom ons, om een verklaring. Waar komt die neiging vandaan? Soms lijkt het hen eerder een genoegen dan een plicht zult u zeggen, maar dat volstaat niet.
Welnu, ook deze belangeloze inzet kan ik verklaren! En ik zie daarbij niet de noodzaak om in grove termen te vervallen, zoals bijvoorbeeld dat regierungskonforme Maulhurerei, dat ik laatst moest zien staan in de doorgaans deftige Frankfurter Rundschau.
Vraag mij niet om een vertaling. Al zouden wij dat misschien even goed kunnen als de Duitsers, wij hebben hier geen zaken met hun lange woordvormingen.
Ik kan trouwens niet beoordelen wat er in andere landen omgaat, maar zie ondertussen wel dat onze journalisten hier, opnoemen is overbodig, noch individueel noch als groep ook maar een spatje van verzuring vertonen. Ik vind dat verklaring genoeg.
En dat terwijl –wij zagen het net aan dat buitenlands voorbeeld– op zich het beroep van journalist geen afdoende beschutting lijkt te bieden tegen het zuurvirus (H2SO4).. Wellicht bezorgt hier te lande het gematigde zeeklimaat hen een extra immuniteit, of toch een bepaalde afscherming, een soort ophokking of cordon als u wil.
Ikzelf trouwens profiteer mee van dat klimaat, want ik ben ook niet verzuurd! ...wel knaagt aan mij voortdurend het besef dat precies die gedachte wel een veeg teken kon zijn, en dat het gevreesde proces onverbiddelijk op gang is gekomen.
Want ik moet toegeven: van bepaalde zaken kan ik inderdaad tijdelijk zuur worden. Om maar te zeggen hoe erg: .zinloze mededelingen die op de weg naar het werk in trein of tram mijn oor bereiken, ja zelfs eenvoudige reclamepanelen waar mijn oog op valt, kunnen al een heftige irritatie opwekken die soms minutenlang zich doorzet.
Sterker: vaak heeft de lectuur onderweg van het enkele adjectief “zinloos” al hetzelfde effect.
.

Een laf lachebekje

.
Bij Grammens, in zijn laatste Journaal, p.3864, lees ik iets dat in Humo heeft gestaan. Dat blad Humo staat bij Vlaamse welmenende democraten goed aangeschreven, en het gaat zelfs door voor iets in de buurt van een kwaliteitsblad. Als je kennissen of collega’s bezig hoort dan klinkt het altijd: “Ja, platvloers, toegegeven, dat zal wel …maar toch goed gemaakt, én het verkoopt.”
Dat is voor een Vlaamse journalistieke vrucht inderdaad al heel wat, en naast de puree van StandaardMorgenKnack zal Humo wel afsteken, ongeveer vermoed ik, zoals op het wereldwijdeweb de site der Zatte Vrienden afsteekt, ook goed gemaakt, en wellicht met zowat dezelfde middelen.
Wat nu de immer ernstige Grammens berichtte was:

Misdadig. Op de misdadige vraag van een Humo-redacteur: “Wat zou u doen als u in de metro zeven allochtone jongeren Filip Dewinter ziet aftroeven?”, antwoordt de Belgische minister Bruno Tobback “grijnzend” (zo staat het er): “Ik zou denken dat het veel te gevaarlijk is om tussenbeide te komen”. Dit ligt geheel in de lijn van de vaderlijke raadgeving van Louis Tobback dat “alle middelen” (en hij herhaalde: noteer goed, alle middelen) toegelaten zijn tegen het (toenmalige) Vlaams Blok.

De fiston van Louis laat zich hier kennen als een haatdragende en vooral gewetenloze lafbek, tot daar, al blijft het genoteerd dat aan die snotneus blijkbaar nooit is bijgebracht wat de plichten van een gewone staatsburger zijn ...en niemand is tot heldendaden verplicht, maar dat een regerende minister zich tegenover allochtone dreigingen en geweld meent te mogen gedragen als een pure capitulard is ontluisterend. Je wéét zulke dingen wel, maar om ze zo openlijk te moeten horen...
Wat ik even nog wilde zeggen, geëerde Mark Grammens, ik vind niet de vraag van Humo misdadig (hoe zou een vraag misdadig zijn?): zij bracht juist verheldering. Zelfs het antwoord was dat niet, dat was enkel bruut en dom, en onder die jongens wellicht geestig.
Maar ik nodig het ministerventje uit, ter lering, om samen met mij op onzalige uren gebruik te maken van het Brusselse openbaar vervoer. Ik beloof hem naar vermogen rugdekking te verlenen.
.

In de late namiddag al heeft het Brinckmannetje wat zand in zijn oogjes

.
Ik viel bijna uit mijn stoel daarnet, toen ik Bart Brinckman in de live on tape Morgen beter-show met stelligheid hoorde verklaren dat er de afgelopen week wreed geruzied was bij het Vlaams Belang …en dat bijgevolg wij hier een partij hadden als een andere.
Dewinter mocht vervolgens antwoorden, en zijn tijd nemen (tegenwoordig gebeurt dat) en hij was zichtbaar op zijn gemak.
De tenen van Yves Desmet helaas waren ondertussen op geen moment in beeld (noch in de rest van de uitzending trouwens; misschien een onoplettendheid bij de beeldregie) …en toch had ik de indruk dat ik ze voor mijn ogen zag krullen (Augustinus wees eerder op het bijzonder krachtige voorstellingsvermogen van de mens).
En inderdaad, bij de eerste gelegenheid zette onze Yves, minder nat achter zijn oren, het puntje op de i van Bart. Yves zei, twee keer geloof ik zelfs, dat zij “op dat punt” hetzelfde waren als de andere partijen.
Bart bleef daarop een tijdje zwijgzaam, en laten wij niet onrechtvaardig zijn: juist zijn zwijgen duidt op een zeker inzicht.
Ik hoop dat ze bij De Standaard beseffen dat ze aan die Bart nog een heel goede redacteur overhouden, tenminste als zij daar, zoals ze in wieler- en voetbaltermen altijd zeggen, hem de tijd laten om dóór te groeien.
.

Hillary en Barack, en gelukkig ook Salvador

.
Het Arabische begrip al-Taqiyya lezers, is de meesten onder u wellicht onbekend. Dat is spijtig, want als wij willen begrijpen wat er in Amerika aan de hand is met de Democratische senatoren Hillary Clinton en Barack Hussein Obama – in hun lange run naar de presidentsverkiezingen – dan kunnen wij deze term niet lang meer ontlopen.
Eén van de weinigen hier te onzent die de term geloof ik wél goed kent, is de voormalige NAVO-secretarisgeneraal Willy Claes, maar zijn vertaling was dan altijd ontveinzen, en ook al staat dat woord misschien in van Dale, ik vind het geen mooi woord. Het heeft iets dubbels. Dissimulatie is nog zo’n vertaling. Begrijpelijk genoeg, maar het zelf gebruiken doe je niet.
Wat Hillary recent aan Barack heeft verweten, is dat deze laatste verzwegen zou hebben dat hij, ter verre voorbereiding van zijn democratische carrière wellicht, vier jaar in een madrassa, een koranschool heeft doorgebracht. Barack Obama sprak wel vrijelijk over zijn christelijke achtergrond langs moederskant, over de Verenigde Kerk van de Drievuldigheid in Chicago waar hij wel eens langs ging, en ook nog over het atheïsme van zijn vader, maar over die madrassa hield hij zijn mond, en dat is bij Hillary slecht gevallen. Hij had dat direct moeten zeggen.
Wellicht ontgaat ook haar het begrip al-Taqiyya. Essentieel is het een positief begrip. Het komt er op neer dat het aan een moslim is toegestaan om tegenover een ongelovige te liegen of de waarheid te verdraaien. Het wordt onze moslim trouwens niet enkel toegestaan, onder omstandigheden is al-Taqiyya juist een deugdzame houding, waar zijn zieleheil aan vasthangt.
Een kwestie van afwegen dus: zijn ook de anderen moslims, dan is het natuurlijk simpel en geldt al-Taqiyya niet; maar zijn zij dat niet, dan mag de goede gelovige het gevaar voor zichzelf inschatten, en vooral moet hij ook goed overdenken of zijn Geloof beter is gediend met de waarheid, dan wel met een leugen.
Om de moeilijke term al-Taqiyya enigszins te Europeaniseren zou ik hem willen vergelijken met de beroemde reservatio mentalis van de jezuïeten. Ook zij hielden lange tijd vol dat leugen, zelfs meineed er mee door konden, als er een hoger belang in het spel was, én als je in je binnenste een kleine toevoeging deed aan je uitgesproken formule. Je kon bijvoorbeeld zweren: "Ik was gisteren niet op de plek van de moord" en dan in één adem, maar binnensmonds toevoegen: "of liever, eergisteren was ik er niet". Op die manier was God ook op de hoogte, en was er moreel gesproken niets aan de hand.
Misschien vindt u dit belachelijk lezer, en stonden uw verwachtingen rond het Opperwezen hoger, maar gelukkig heeft destijds Salvador Dali, leerling van de jezuïetenpaters en altijd een goede katholiek gebleven, uw bezwaren opgevangen met zijn verklaring: “Dieu n’est pas grrand, il fait un mètrre à peu prrès, et puis il n’est pas iintelligent.”
Dali verwierp, op theologisch goede gronden meen ik*, het goddelijk attribuut der intelligentie, als zijnde een typisch menselijk gebrek.

o-o-o-o-o-o

* 1Korintiërs 1:25 Want het dwaze Gods is wijzer dan de mensen; en het zwakke Gods is sterker dan de mensen.

.o-o-o-o-o-o

Noot van 25 januari:
CNN heeft intussen dit verhaal over de madrassa tegengesproken..Of het verhaal afkomstig is uit de omgeving van Hillary Clinton, of dat er integendeel sprake is van een "right wing hit job", zoals men daar zegt, is niet duidelijk.

.

Al dan niet ...en alleszins een eeuw geleden

.
Naast het interessante en uitgebreide nieuws vandaag op BBCworld, over een bepaalde Big Brother-uitzending waarrond iets al dan niet racistisch te signaleren viel, a row noemden zij het,

• resumerend en halfbegrijpend gezegd, en noodgedwongen mij verlatend op de BBC-beelden: er werd daar een mooie niet-blanke, ik denk Indische kandidate weggestemd door een vreselijk lelijk blank vrouwmens; of misschien werd zij door het publiek zelf van de show weggestemd, soit .––

voelde deze geëerde redactie zich toch verplicht om, zij het meer in het kort, ook verslag te doen van de moord op de journalist Hrant Dink, vandaag in Istanbul.

Die vermoorde journalist, zei de BBC, had melding gemaakt van zekere gebeurtenissen “a century ago” en zijn woorden waren niet bij alle Turken even goed aangekomen. Turkse “nationalists” in het bijzonder waren kwaad geworden, en hadden de man nu vermoord.
Men keurde deze daad onverbloemd af. Maar de meeste BBC-aandacht ging toch naar de protestbetoging die ‘s avonds volgde. En al kregen wij nauwelijks overzichtsbeelden van de omvang van het populair protest, zij waren in their thousands wist de correspondente.
Eén promille, misschien zelfs 2‰ denk ik dan, in een stad van miljoenen en miljoenen.
Bij ons was de berichtgeving analoog. Ik hoorde een enthousiaste correspondent, medebetoger wellicht, vertellen hoe kwaad het Turkse volk wel was: “Wie het moesten ontgelden in de slogans was extreemrechts dat van Hrant Dink een publieke vijand had gemaakt, naar aanleiding van uitspraken over de al dan niet genocide door de Turken op de Armeniërs aan het begin van de twintigste eeuw.”

Er scheelt iets aan deze berichtgeving. De Turkse minister Abdullah Gül heeft, al mag Erdoğan vanavond nog gelijk wat vertellen, ondubbelzinnig gezegd (via zijn gezant in Parijs): "Notre position est bien connue [...] nous ne reconnaissons aucun soi-disant génocide et nous ne le reconnaîtrons jamais".

Het gaat dus niet om “nationalisten” zoals de media vertellen: het gaat in dit laatste geval alvast om de legitieme Turkse regering, die zich in haar negationisme gesteund weet door de bevolking in haar geheel (op onze enkele betogers na).
Nog minder gaat het om gebeurtenissen “a century ago”, zoals de perfiede Britten beweren, nee het gaat om een eeuwenoude politiek van uitmoording van christenen en Armeniërs, ook nog flink na de stichting van zijn lekenstaat door de fascistoïde Atatürk: tot op vandaag namelijk.
En het gaat al zeker niet om een al dan niet.

Noot van 21 januari: de Nederlandse site NederOpinie geeft een mogelijke beweegreden voor de moord, die vanzelfsprekend niet wordt vermeld in de gewone media: NederOpinie plaatst deze laatste misdaad in de eindeloze rij van islammoorden op christenen.

Jean-Pierre Vernant

.

France Culture heeft vandaag, naar aanleiding van het overlijden vorige week van de grote classicus Jean-Pierre Vernant, een uitzending gemaakt van volle zes uur. Ik kwam te laat thuis voor alle zes uren, maar de laatste twee heb ik, als was ik bevroren aanhoord.
Dat komt omdat Vernant – die 93 is geworden en zijn laatste college in oktober gaf – vanuit zijn ongeëvenaarde kennis van de wereld van Homerus, ook enkele boeken heeft geschreven voor leken zoals u en ik.
Hij schrijft dan over de helden Achilles of Odysseus, als waren die nog in leven en onder ons. Bij hem worden hun problemen en eigenaardigheden de onze.
Tot slot van de uitzending gaf France Culture gewoon heel dat laatste college van Vernant. Hij gaf toelichting bij enkele passages uit de Odyssee.
Een oude maar vaste stem hoorden wij, vijftig minuten zonder verspreking, maar dat is niet het bijzonderste, nee, met een aantal invallen en situationele dingen die de lesgever terplekke verzon. Die 93-jarige frisse geest sprak, tot ergernis van zijn dokters bekende hij, een lesuur lang tot zijn geliefd publiek van jonge studenten, en hij besloot:

Vive l'Odyssée! [applaus] ... et maintenant, vous l'avez remarqué les jeunes [hier kwam een woord dat ik niet verstond; misschien: rien qu'a] ...ma voix et beaucoup d'autres signes: il est temps que les vieux aillent au dodo.
.

Hoe krijgen wij dit bocht ...aan 't domme plebs verkocht ?

.
Een collega-blogger, Vincent De Roeck, had laatst een boekbespreking die het waard is om gesignaleerd te worden. Zij gaat over "Een brug te ver : Turkije in de Europese Unie" van de Europarlementsleden Philip Claeys en Koenraad Dillen.
Van dit boek had ik geen weet, want het valt onder het cordon médiatique, zodat het in de pers wellicht geheel onbesproken is gebleven. Misschien keek ik slecht, maar aangezien onze goede pers de gewoonte heeft om enkel de boodschappers en nooit de boodschap in aanmerking te nemen, zou het geen wonder zijn.
Toch had ik enkele bedenkingen bij De Roecks recensie:

Uitstekend overzichtsartikel collega Vincent, een echte status quaestionis, gebaseerd op een uitstekend boek vermoed ik. Zeer bedankt dus, maar een inhoudelijk antwoord van Belgische politici mogen wij helaas niet verwachten. Zij zullen er het zwijgen toe doen, misschien in het besef dat die toetreding al lang is toegezegd ...door Washington. Dit pure machts-aspect had, meen ik, wat meer aandacht verdiend, misschien ook in het boek (dat ik niet bezit).

Hoe krijgen wij dit bocht

aan 't domme plebs verkocht,

lijkt nog de enige vraag die "democratische" Belgische en EU-politici zich stellen. Als wij mogen spreken van een bescheten Europese Commissie: al kennen zij ongetwijfeld alle fundamentele tegenargumenten, die mogen niet langer gelden.
Bush heeft immers al meer dan eens openlijk zijn steun betuigd, en Rice heeft nog stilletjes onderhandeld tijdens de laatste "Cyprus-kwestie", die naar goede gewoonte is opgelost door alles maar weer uit te stellen.
Diezelfde Bush, de man met de wijde blik (die echter pas tijdens zijn oorlog op de hoogte werd gebracht van het aloude en grondige verschil tussen shiïeten en sunnieten) ...zingt de lof van de Turkse "brugfunctie" tussen de wereld van de islam en die van het Westen. Dat pontifex Bush elders bruggen wil bouwen is buitengewoon deugdzaam, maar ...laat hem thuis misschien eerst die muur afwerken, waarmee hij een christelijk land als Mexico hermetisch van het zijne wil scheiden.
Het toverwoord "geopolitiek" komt vaak uit zijn mond. En al beseft nog een kind: that is far above his head! , Bush wordt toch braafjes gevolgd door mensen die beter kunnen weten, zoals Karel De Gucht, en natuurlijk door mensen als Louis Michel of Karel Pinxten, die ook graag eens een geleerd woord laten vallen. Hun lijfjournalistjes doen braaf mee, dat spreekt.
Van Miert is de enige niet-Belangpoliticus die jouw standpunt met kracht verdedigt Vincent, maar hij staat aan de wal. Bij diegenen die nog wel op het ondemocratische EU-schip zitten, klinken de schaarse protestjes zwak en ongeloofwaardig.
.

VOCABULAIRE EUROPÉEN des PHILOSOPHIES

.

December 2004 verscheen, onder de leiding van filosofe Barbara Cassin, bij Le Seuil/Le Robert een stevig naslagwerk: VOCABULAIRE EUROPÉEN des PHILOSOPHIES, ondertitel DICTIONNAIRE des INTRADUISIBLES. Groot formaat, 1560 pagina’s, twee kolommen, weinig wit, indrukwekkend werk.

Termen uit de klassieke talen van de filosofie, Grieks, Latijn, Duits, Hebreeuws, Engels, Italiaans &cet, worden thematisch geordend, grondig besproken en, al kan het zogenaamd niet, toch Frans vertaald.

In goede naslagwerken lezen is altijd een plezier: eerst wil je iets opzoeken, onderweg blijf je haperen en na vijf minuten weet je niet meer wat je kwam doen.
Hier is dat in overtreffende trap het geval, want dit filosofisch-filologisch naslagwerk is onvermijdelijk een zelfstandig stuk filosofie en filologie, met vertakkingen tot in het oneindige.
Zoals de Indische wijsheid zegt over chatarunga, het bordspel dat ons schaakspel werd: het is een rivier waar de mug van kan drinken en de olifant in kan baden.*

Het grootste plezier blijft natuurlijk als je in zo'n erudiet en prachtig werk iets ontdekt, al was het een komma, waarvan je meent ook iets te weten. Nu trof ik in het hoofdstukje gewijd aan het onvertaalbare Duitse woord “Witz” iets aan dat wellicht een aanvulling kon hebben.

Le „Witz” selon Freud et ses traductions

[…] Il y a, en effet, dans le Witz selon Freud, un lapsus réussi qui provient inopinément de l’inconscient, comme ce terme de famillionnaire qui – sorte de crase entre [attitude] familière et millionnaire – intéressa tant Lacan (et d’abord Freud lui-même) et par le moyen duquel il échappa à un pauvre diable de faire savoir qu’il avait été aimablement traité par le cependant très riche baron de Rothschild. Freud explicite et déploie de la manière suivante la pensée contenue dans ce mot d’esprit ou cette “pointe” de l’esprit (geistreicher Einfall): « […] nous avons dû rajouter à la phrase “R. m’a traité tout à fait comme son égal, d’une manière tout à fait familière” une proposition supplémentaire, qui, raccourcie au maximum, s’énonçait ainsi: “autant qu’un millionnaire est capable de le faire” (Le Mot d’esprit et sa relation à l’inconscient, trad. fr. D. Messier, Gallimard, 1988, p. 60) . C’est, en effet, le mécanisme d’une condensation répondant à ce modèle qui est à la source du plaisir pris à de tels jeux de l’esprit ou, plus précisément, de l’inconscient.

Charles Badier, onder het lemma «ingenium», p.596

De tekst zelf van Freud heb ik niet gelezen, en ook niet bij de hand, maar wel heb ik de Reisebilder van Heinrich Heine nog redelijk in mijn hoofd. Daarin laat Heine zich door een lijfknecht, soort van barbier, vertellen hoe die ooit de eer had om baron Rothschild zijn eksterogen te mogen wegsnijden. Het ging er bij die sessie heel gemoedelijk toe: “Und so wahr wie mir Gott alles Guts geben soll, Herr Doktor [Heine], ich saß neben Salomon Rothschild, und er behandelte mich ganz wie seinesgleichen, ganz famillionär.”**

1829, Die Bäder von Lucca, Kapitel VIII

Merkwaardig is toch, dat dit "famillionär" als voorbeeld wordt genomen van een lapsus qui provient inopinément de l’inconscient. Je moet dan al aannemen dat Heine zijn verhaal van die knecht echt gebeurd is. De naam van Heine, ik vermoed de bewuste bedenker van de grap, wordt niet vermeld. Ja, misschien is het niet eens réussi, een echt goeie grap, zoals de kwaaie Karl Kraus al opmerkte in zijn essay “Heine und die Folgen” – maar volgens Kraus maakte Heine nooit goede grappen.

Freud, de bedenker van het “inconscient”, kende de teksten van Heine goed, en aan hem zal het dus niet liggen. Het vergeten van Heine als bewuste bedenker van die onbewustheid moet van de auteur Badier komen, of anders van de Franse Freudvertalers ?

Maar dat is allemaal muggenzifterij, en ik verontschuldig mij bij de makers van dit fenomenale boek.

* "Chess is a sea in which a gnat may drink and an elephant may bathe." De 18de-eeuwse oriëntalist Sir William Jones schreef dit toe aan oude Indische of Perzische bronnen, maar de eerste gedrukte versie ervan is van 1949 (!), in een collectie schaakgezegdes...

** Salomon Mayer, Freiherr von Rothschild (1774–1855), chef van het Weense bankfiliaal; hij leefde afwisselend in Wenen, Frankfort en Parijs. In Parijs nodigde Rothschild Heine vaak uit op diners bij hem thuis, ook al dreef aan tafel de dichter vaak de spot met hem. Dat deerde hem niet, hij had wel gevoel voor humor, en de andere gasten zouden het hem niet vergeven hebben als hij Heine niét uitnodigde. Overigens was Heines oom, Salomon Heine, ook bankier (in Hamburg), en na Rothschild de rijkste man van Duitsland.

I ain't seen a good lynching in years, zei ooit Tom Lehrer

.
Wat ik nooit eerder deed of wilde doen, was naar terechtstellingen kijken. De gelegenheid heeft zich in mijn leven ook niet vaak voorgedaan. Er waren de vijf Baskische vrijheidsstrijders (Tixi, één van hen) die Franco liet fusilleren, maar daar waren geen beelden van. Als de gelegenheid zich later voordeed, door het www, dan ging ik er niet op in. Zo zag ik niet de rituele slachting van Nick Berg, noch die van zijn latere lotgenoten, en ook was ik niet in Amsterdam toen Theo van Gogh zijn voorgeschreven lot van ongelovige onderging, en daarbij enkele verzen uit de koran op zijn borst gestoken kreeg.

– overigens legde vandaag in de Verenigde Staten een nieuwgekozen democratisch parlementslid, Keith Ellison van naam, de eed af op dat boek, en ik meen dat men enkel op grond van dát feit zijn parlementaire onschendbaarheid meteen weer dient op te heffen. Enige consequentie kan geen kwaad. Er zijn tenslotte, behalve Mein Koran, wel meer boeken waar sommige mensen bij willen zweren, en waarin eveneens tot moord, zelfs tot genocide wordt aangezet, maar die boeken vallen tot veler voldoening al een tijd onder de strafwet –

De terechtstelling van Saddam Hussein zag ik eerst in de officiële versie, zonder klank, en daarna pas, zoals velen de snuff movie mét klank. Dat laatste was pijnlijk, maar leerzaam.
Het was natuurlijk onverstaanbaar wat er allemaal geroepen werd, onder het geflits van de lampen, maar in bv. Engelse kranten kreeg je een vertaling van alle kreten die boven het gejoel uitstegen. Het schouwspel was ongeciviliseerd, zoals alle terechtstellingen, ook als die “clean” verlopen, zoals dat bij onze beschaafde, en technisch onderlegde Atlantische bondgenoten meestal het geval is, naar het schijnt.
De waardigste en moedigste man die ik op de beelden heb gezien was Saddam Hussein. Je kunt daar niet omheen. Die vaststelling zegt dan niets over zijn vroegere misdaden, die op dit heilige moment van geen tel meer waren, maar zij is het gevolg van de lafheid van alle andere aanwezigen – en in dit geval ook van de afwezigen, de opdrachtgevers in Washington en Texas. Dat het Hussein niet eens werd vergund om zijn gebed af te maken kun je misschien nog als een genadige beslissing zien, en al schokte ook dat mij, voor hem maakte het geen verschil meer.
Na een mensonwaardige arrestatie, door aliens leek het mij [*], en na een onwaardig proces, waarbij enkelen van Hussein zijn advocaten werden vermoord, in wellicht het best beveiligde deel van heel Irak –wat meteen aangeeft hoe competent en dapper Rumsfelds special forces wel zijn– was de terechtstelling het logische vervolg, en niet eens veel schaamtelozer dan wat voorafging. Een aanwezige "rechter" vond het publiek zelfs prijzenswaardig omdat zij met dansen hadden gewacht tot het luik gevallen was.

Deze terechtstellingspartij zorgt nu voor veel internationale opwinding. De UNO heeft naar het schijnt aangedrongen op een rustige en serene atmosfeer bij de volgende terechtstellingen.
Maar dat wraakzuchtige sfeertje in Irak verschilde wellicht niet eens veel van wat er plaats had in Gent, in 1945, toen Leo Vindevogel in de Nieuwe Wandeling [**] naar de executiepaal stapte, en onderweg werd uitgescholden door mensen die daarna als deftige burgers door het leven zijn gegaan.

[*] Over de infantiele kreet van de Untermensch L.Paul Bremer III : "Ladies and Gentlemen ... we got him!" schaamt iedereen zich die beschaving kent.
[**] Waar ook zijn vrouw en kinderen waren opgesloten. Op zijn verzoek om hen toch voor de duur van zijn terechtstelling over te brengen naar een andere gevangenis werd niet ingegaan.

Om het jaar goed te beginnen

.
Wie de onderstaande uitdrukkingen rustiger wil bekijken die vindt in vouwe dezes de link naar de VRT-taaldatabank.

's mans — aan den lijve — aan gene zijde — aller mond — bij dezen — bij geruchte — bij machte — bij monde van — dag des Heren — den lezer heil — der wereld afsterven — der zonde afsterven — des duivels — des mensen — dezer dagen — dientengevolge — eigener beweging — Godes Zoon — haars inziens — harentwege — harerzijds — heden ten dage — heer des huizes — hier te lande — hunnentwege — hunnerzijds — huns inziens — in allen dele — in allen gevalle — in allerijl — in arren moede — in beider belang — in de regel — in den beginne — in den blinde — in den lande — in den vreemde — in der minne — in dezen — in dier voege — in eenvoud des harten — in feite — in gebreke stellen — in gemoede — in genen dele — in geschrifte — in goeden doen — in groten getale — in het zweet des, mijns, uws, haars, onzes, huns aanschijns — in hoge mate — in koelen bloede — in levenden lijve — in lichterlaaie — in naam der koningin — in naam der wet — in naam des konings — in rechte — in voege — in vouwe dezes — inderhaast — indertijd — met dien verstande — met voorbedachten rade — mijnentwege — mijnerzijds — mijns inziens — namens dezen — om den brode — om harentwil — om hunnentwil — om mijnentwil — om onzentwil — om uwentwil — om zijnentwil — omwille van — onder ede — onverrichter zake — onzentwege — onzerzijds — onzes inziens — op aller lippen — op de(n) duur — op heterdaad — op straffe van — plek des onheils — schrijver dezes — steen des aanstoots — tand des tijds — te allen prijze — te allen tijde — te baat nemen — te bekwamer tijd — te berde (brengen) — te berge (rijzen) — te bestemder plaatse — te bestemder tijd — te bestemder ure — te beurt vallen — te dezen — te dezer gelegenheid — te dezer zake — te dien aanzien — te dien einde — te dien tijde — te dier zake — te eigen bate — te elfder ure — te enen male — te eniger tijd — te gelde maken — te gelegener plaatse — te gelegener tijd — te gepasten tijde — te goeder naam en faam — te goeder trouw — te goeder ure — te gronde (richten) — te haren bate — te haren behoeve — te haren believe — te haren huize — te haren kantore — te haren laste — te haren nadele — te haren name — te haren voordele — te harent, ten harent — te harer beschikking — te harer ere — te harer gedachtenis — te harer informatie — te harer kennis — te harer verdediging — te harer verontschuldiging — te hulp komen — te hunnen bate — te hunnen behoeve — te hunnen believe — te hunnen huize — te hunnen kantore — te hunnen laste — te hunnen nadele — te hunnen name — te hunnen voordele — te hunnent — te hunner beschikking — te hunner ere — te hunner gedachtenis — te hunner informatie — te hunner kennis — te hunner verdediging — te hunner verontschuldiging — te juister plaatse — te juister tijd — te kwader trouw — te kwader ure — te lande — te leen, ter leen — te mijnen bate — te mijnen behoeve — te mijnen believe — te mijnen dienste — te mijnen huize — te mijnen kantore — te mijnen koste — te mijnen laste — te mijnen nadele — te mijnen name — te mijnen voordele — te mijnent, ten mijnent — te mijner beschikking — te mijner ere — te mijner gedachtenis — te mijner informatie — te mijner kennis — te mijner verdediging — te mijner verontschuldiging — te moede — te onzen bate — te onzen behoeve — te onzen believe — te onzen huize — te onzen kantore — te onzen laste — te onzen nadele — te onzen name — te onzen voordele — te onzent — te onzer beschikking — te onzer ere — te onzer gedachtenis — te onzer informatie — te onzer kennis — te onzer verdediging — te onzer verontschuldiging — te rade (gaan) — te rechter tijd — te ruste (leggen) — te stade komen — te uwen bate — te uwen behoeve — te uwen believe — te uwen huize — te uwen kantore — te uwen laste — te uwen nadele — te uwen name — te uwen voordele — te uwent — te uwer beschikking — te uwer ere — te uwer gedachtenis — te uwer informatie — te uwer kennis — te uwer verdediging — te uwer verontschuldiging — te velde — te zijnen bate — te zijnen behoeve — te zijnen believe — te zijnen huize — te zijnen kantore — te zijnen laste — te zijnen nadele — te zijnen name — te zijnen voordele — te zijnent — te zijner beschikking — te zijner ere — te zijner gedachtenis — te zijner informatie — te zijner kennis — te zijner tijd — te zijner verdediging — te zijner verontschuldiging — tegelijkertijd — ten aanhoren van — ten aanschouwen van — ten aanval — ten aanzien van — ten achter — ten achteren — ten algemenen nutte — ten andere zijde — ten andere zijde — ten anderen male — ten antwoord — ten bate van — ten bedrage van — ten behoeve van — ten believe — ten belope van — ten besluite — ten beste — ten bewijze van — ten burele van — ten dage van — ten dans — ten deel (vallen) — ten definitieven titel — ten dele — ten departemente — ten derde — ten detrimente — ten dienste staan — ten dienste van — ten dode (opgeschreven) — ten doel — ten doop — ten eenre zijde — ten eerste, tweede enz. — ten eeuwigen dage — ten eigen bate — ten einde raad — ten enenmale — ten faveure van — ten gehore (brengen) — ten geleide — ten genoegen van — ten gerieve van — ten geschenke — ten getale van — ten gevolge van — ten goede — ten grave — ten gronde — ten gunste van — ten harent, te harent — ten hemel — ten hoogste — ten hove — ten huidigen dage — ten huize van — ten hunnent — ten individuelen titel — ten kantore van — ten koste van — ten kostelozen titel — ten kwade — ten laatste — ten langen laatste — ten langen leste — ten laste — ten naaste bij — ten nadele van — ten name van — ten nauwste — ten noorden van — ten nutte van — ten onder — ten onrechte — ten onzent — ten oorlog — ten oosten van — ten opzichte van — ten overstaan van — ten overvloede — ten paleize — ten parkette — ten persoonlijken titel — ten pleziere (van) — ten principale — ten prooi — ten rechte — ten slechtste — ten spijt (van) — ten spoedigste — ten stelligste — ten strengste — ten strijd(e) — ten teken (van) — ten tijde van — ten titel van — ten tonele — ten top — ten tweede — ten tweeden male — ten uitvoer — ten uitzonderlijken titel — ten uwent — ten val — ten verderve — ten vertrouwelijken titel — ten vervolge (van/op) — ten verzoeke (van) — ten vierde — ten vijfde — ten voeten uit — ten volle — ten volste — ten voorbeeld — ten voordeel — ten voordele van — ten voorlopigen titel — ten westen van — ten zeerste — ten zijnent — ten zuiden van — ter aangehaalde(r) plaatse — ter aanvulling — ter aanwending van — ter aarde — ter afdoening van — ter andere zijde — ter andere zijde — ter assistentie — ter attentie van — ter beantwoording — ter been — ter bekostiging van — ter beoordeling — ter beschikking van — ter bespreking — ter bestemder plaatse — ter bestemder tijd — ter bestemder ure — ter bestrijding van — ter beurze — ter bevoegder plaatse — ter bezichtiging — ter breedte van — ter controle — ter dikte van — ter discussie — ter eenre zijde — ter elfder ure — ter ene zijde — ter ere van — ter fine van — ter gelegener plaatse — ter gelegener tijd — ter gelegenheid van — ter geruststelling — ter goedkeuring — ter griffie — ter grootte van — ter hand — ter harte — ter helle — ter herinnering — ter hoogte van — ter illustratie — ter inzage — ter jacht — ter juister plaatse — ter kennis — ter kennisneming — ter kerke — ter keuze — ter kwijting — ter leen, te leen — ter lengte van — ter linkerzijde — ter markt — ter meerdere eer en glorie — ter nagedachtenis van — ter oefening — ter onderrichting — ter ore (komen) — ter oriëntatie — ter overname — ter overweging — ter perse — ter plaatse — ter plekke — ter raadpleging — ter rechterzijde — ter regeling (van) — ter ruste — ter snede — ter snee — ter sprake — ter stede — ter tafel — ter tale (wel -) — ter tekening — ter verdediging — ter vergadering — ter verkoop — ter verontschuldiging — ter visie — ter voldoening — ter voorbereiding — ter voorkoming van — ter waarde van — ter wereld — ter wille van — ter zee — ter zelfder plaatse — ter ziele — ter zitting — terdege — terecht — terloops — ternauwernood — tersluiks — tersluiks — terstond — terzelfder tijd — terzijde — terzijde staan — tevergeefs — tezelfdertijd — toentertijd — tot bloedens toe — tot vervelens toe — u aller vriend — uit aller naam — uit anderen hoofde — uit de(n) aard der zaak — uit den boze — uit dien hoofde — uit hoofde van — uitentreuren — uiteraard — uitermate — uwentwege — uwerzijds — uws inziens — vader des vaderlands — van den domme houden — van dien aard — van ganser harte — van goeden huize — van harte — van heinde en verre — van hogerhand — van jongs af — van koninklijken bloede — van lieverlede — van lieverlee — van nature — van nul en gener waarde (ook: van nul en generlei waarde) — van staatswege — voor dezen — zijnentwege — zijnerzijds — zijns inziens — zijns weegs —

A Man’s, Man’s World

.
Terwijl wij op CNN kunnen horen dat de seniele oorlogshelden van de Amerikaanse regering hun oude bondgenoot Saddam Hussein haastig hebben overgedragen, of net nog niét hebben overgedragen aan de "Iraakse regering" – hoe spannend allemaal! – zodat gerechtigheid geschiede en zijzelf propere handen houden ("They do not want to be seen as the people who executed Saddam", zegt BBC-world. "We are no longer in control of his fate," zou een Amerikaanse militair hebben gezegd... "we do not want to get involved in the judicial system of a sovereign democracy."), en terwijl heel de wereld walgt van wat Bush, Cheney, Rice en consorten* allemaal uitvreten, en terwijl het schandknaapje Bliar nog eens kan nadenken over zijn bijrolletje in dat stuk, gaan wij ons bezighouden met een Amerikaan die het waard is om herdacht te worden. Ik wilde het over James Brown hebben.

James Brown heeft dingen geschreven die nooit meer weggaan. Klassieke liederen met plechtige, profetische, bijbelse teksten. Hier en daar hoor je natuurlijk ook opmerken dat hij een volslagen incorrecte man was.
Toegegeven: weinigen zullen James Brown een nieuwe man willen noemen, als die term nog bestaat. Van feminisme heeft niemand hem ooit verdacht. Maar zelfs dan, naast een klepper als bijvoorbeeld zijn Napolitaanse collega-componist Carlo Gezualdo was hij toch een brave jongen, want deze Gezualdo liet op 15 oktober 1590 zijn vrouw Maria d’Avalos vermoorden omdat hij haar met de hertog van Pesvara had betrapt ‘in flagrante delicto di fragrante peccato’.
Ook tegen de beeldhouwer en goudsmid Benvenuto Cellini moet Brown het ruimschoots afleggen, want deze Cellini werd nog ter dood veroordeeld wegens manslag. Hij kreeg gelukkig genade van Pius III, waardoor wij nu zijn latere Perseus nog kunnen zien.
Collega's van Brown waar iets op aan te merken valt zijn er in alle tijden, bij dozijnen, maar dat mag ons niet interesseren.
Wat ik naast alle andere dingen bij Brown zo bewonder is de verheven taal van zijn liedjes, de gedragenheid van zijn teksten. Misschien is zijn overigens grandioze Sex Machine niet direct waar ik aan denk, maar leest u dan wat Brown in het onderstaande "It's A Man's Man's World" vertelt.
Brown legt in korte woorden uit waar de economie om draait. De waardenleer! Vóór hem hebben anderen dat gedaan, Marx bijvoorbeeld, of nog daarvoor Galiani.
Brown zegt het korter dan deze kerels, maar de essentiële punten heeft hij allemaal.

It's A Man's Man's World

music: James Brown
lyrics: James Brown

This is a man's world
This is a man's world
But it wouldn't be nothing
Nothing
Without a woman or a girl

You see man made the car
To take us over the road
Man made the train
To carry the heavy load
Man made the ‘lectric light
To take us out of the dark
Man made the boat for the water
Like Noah made the ark

This is a man's man's man's world
But it wouldn't be nothing
Nothing without a woman or a girl

Man thinks about the little Betty baby girl
And the baby boys
Man makes them happy
’Cause man made them toys
And after man made everything
Everything he can
You know that man makes money
To buy from other men

This is a man's world
But it would be nothing
Nothing not one little thing
Without a woman or a girl

He's lost in the wilderness
He's lost in bitterness…

o-o-o-o-o-o

Passion des femmes pour la beauté et combien celle-ci est raisonnable

Toutefois, si chez l'homme le désir de paraître crée de l'attirance pour les productions les plus belles et les plus rares de la nature, chez les femmes et chez les enfants, la très ardente passion de paraître beaux fait apprécier ces objets au plus haut point. Les femmes, qui constituent la moitié de l'espèce humaine, et qui sont destinées, ou entièrement ou en très grande partie, à la propagation de l'espèce ainsi qu'à notre éducation, n'ont d'autre prix et mérite que l'amour qu'elles éveillent chez l'homme. Et comme celui-ci dépend presque entièrement de leur beauté, leur plus grand souci est d'apparaître belles aux yeux des hommes. Combien les ornements y contribuent est un fait reconnu unanimement; donc, si la valeur chez les femmes tire son origine de leur charme et celui-ci de leur beauté, cette valeur s'accroît avec les ornements, et alors il est par trop évident que nécessairement la valeur de ces objets est très grande dans l'idée qu'elles s'en font.

Ornements des petits enfants

Quant au petits enfants qui sont l'objet des plus tendres soins de leur parents, les hommes ne savent manifester leur tendresse affectueuse qu'en rendant beau et gracieux à leurs yeux l'objet aimé. Or que ne sera pas disposé à faire l'homme lorsque c'est le désir de satisfaire sa femme qui le pousse à orner ses enfants? C’est ainsi qu’il est arrivé que, d’abord dans le sable des fleuves, puis dans les entrailles de la terre, on a extrait à grand peine les métaux les plus précieux.

Ferdinando Galiani
De la Monnaie/Della Moneta
Édité et traduit sous la direction de André Tiran
Traduction coordonnée par Anne Machet
Éd. Economica, Paris, 2005, p.75

* Een beschaafd mens houdt het niet voor mogelijk, maar CNN heeft nu al een autopromotiespotje gemaakt, ik heb het gehoord om 2u30 onze tijd, met als tekst: "next on this channel, the execution of Saddam Hussein". Stay with us, zeiden ze er niet bij, al had hun kwaliteitsjournalist Larry King zichtbaar moeite om zich in te houden.
Hij verzekerde zijn Amerikaanse kijkers wel: dat mócht de bevestiging van de executie binnenlopen tijdens een commercial break, then we will break into that break. Flinke jongen in zijn bretellen!

 

Voor Vlaamse bloggers is Grammens de Aartsvader

.
En dat is zó waar, dat het voor hen misschien onheilzaam is om hem te lezen. Wat vertel je tenslotte zelf nog, als hij alles eerder al verklapt? Grammens werkt voor bloggers ontmoedigend. Hij verschijnt gelukkig maar om de veertien dagen, en laat hem daarbij de kwaliteitsjournalisten vóór zijn, tot daar, maar de bloggers evengoed...
Een voorbeeld. In een voor de rest méér dan goed, ja een moedig artikel (De Standaard,27 dec. p.24) had Patrick Stouthuysen een paragraafje dat mij toch weer tegenviel:

Jammer genoeg zal Fallaci wellicht vooral herinnerd worden om haar laatste boeken, waarin ze ten strijde trekt tegen wat ze de dreigende islamisering van Europa noemt. Fallaci was duidelijk de pedalen kwijt.

Nog afgezien van Fallaci’s feitelijke oordeel:
[zij meende, terecht geloof ik, dat Europa de achterlijke weg van de islam opgaat, met de talloze getolereerde, dan goedgeprate, op de duur zelfs gewone wetsovertredingen, gaande van vermommingen tot sluikslachtingen, tot eremoorden; of denken wij enkel maar aan het onnozele onderscheid dat journalisten de laatste tijd maken tussen "islamistisch" en "islamitisch": hoe belachelijk! ik zou graag hun uitleg eens horen, net zoals ik dat onderscheid graag eens hoorde verklaren uit allochtone mond, want ik moet dan altijd denken aan de uitspraak van die Algerijnse generaal ten tijde van de GIA: "cet islam modéré, je ne sais pas de quoi ils parlent"... en met zijn "ils" bedoelde hij onze Europese verlichte democraten]
Iemand van het formaat van Fallaci beoordelen komt ons Vlamingen als cordon sanitaire-volkje gewoon niet meer toe. Wij Vlamingen moeten erkennen dat wij al twintig jaar afscheid hebben genomen van de Open Society... jouw Popper ten spijt, mijn belezen premier Guy Verhofstadt.
Het beschaafde, intellectueel eerlijke discours behoort hier eenmaal tot het verleden... en ik wil dus niets tegen Patrick Stouthuysen zeggen –hij heeft in de Vlaamse context een inderdaad moedig artikel geschreven– enkel dat zijn, noch ons soortelijk gewicht nog toelaten om uitspraken te doen over figuren als Fallaci. C'est triste mais c'est comme ça.


En er is gelukkig een uitzondering: Mark Grammens.

.Die heeft in zijn laatste Journaal iets gedaan dat Stouthuysen zorgvuldig (of toch lichtjes lafweg) heeft nagelaten. Op deze blog –en al heb ik vaak nagedacht– heb ik dezelfde intellectuele lafheid begaan, en dat spijt mij.
Grammens noemt bij naam Siegfried Verbeke de "enige politieke gevangene van België vandaag". De grote Grammens heeft gelijk, en ik betuig hem mijn respect, want die man staat voor zijn woord, en hij zegt wat hij denkt.
Mag ik nog ter aanvulling zeggen dat niet enkel Siegfried Verbeke een politiek gevangene is, maar dat wij allen, minder direct maar niet minder echt, politieke gevangenen zijn van dezelfde Closed Society?

P.S. (ik typ zijn colofon over)

JOURNAAL
Veertiendaags opinieblad
Verantw. uitgever
(tevens korrespondentie-adres)
Mark Grammens
Stationsstraat 200
1770 Liedekerke
tel. 0477/62.92.01
fax. 053/68.08.27

Losse nummers zijn niet te verkrijgen.
JOURNAAL wordt uitsluitend bezorgd
op abonnementsbasis.

Abonnementsprijs : € 89 per jaar
(23 afleveringen)

te storten op een van de volgende
rekeningen:
000-1450583-45
430-0372691-08
779-5936298-29