Immigratie en naturalisatie

.

Keizer Marcus Aurelius Severus Antoninus Augustus (188-217) liet zich Antoninus Magnus noemen, maar de geschiedenis ging hij in onder zijn bijnaam Caracalla – naar de Keltische militaire mantel die hij bij voorkeur droeg, de caracallus of caracalla. Hij was geboren in Colonia Copia Claudia Augusta Lugdunum, het huidige Lyon.

De keizer verleende burgerschap aan alle vrije mannen die in het Romeinse Rijk woonden. De Armeens-Italiaanse classicus Giusto Traina geeft toelichting bij deze maatregel die zijn goedkeuring wegdraagt:

[...] Caracalla had een verfijnde opvoeding genoten en profiteerde van krachtige intellectuele prikkels, dankzij de filosofen, retorici, wetenschappers en juristen die deel uitmaakten van de entourage van zijn moeder.

Gefascineerd door de mythe van Alexander de Grote, plande de keizer een veroveringscampagne in het Oosten, die eindigde met zijn dood in 217. Van de Macedoniër had hij ook de visionaire droom overgenomen om Oost en West in één beschaving te verenigen. Zijn edict van 212 (of 213) is al even visionair; het staat bekend als de Constitutio Antoniniana – een “keizerlijke grondwet”, een akte die van een vorst uitgaat en kracht van wet heeft. Een papyrus die in Egypte is gevonden, en nu in Duitsland in de kleine universiteit van Giessen wordt bewaard, bevat een Griekse vertaling van dit edict, dat “aan allen [die in het Rijk wonen] het recht op Romeins burgerschap verleent, met dien verstande [dat niemand buiten het kader van de steden zal worden aangetroffen], behalve de déditicii”, waarbij deze laatsten de barbaren waren die in het Rijk mochten wonen en, naar alle waarschijnlijkheid, ook onderdanen die al in het Rijk woonden maar nog niet voldoende geromaniseerd waren. Tot dan toe werd de civitas romana slechts mondjesmaat toegekend – volgens een systeem dat door sommige hedendaagse politici en bepaalde juristen wordt bepleit – en gebaseerd op zogenaamde “selectieve” immigratie in tegenstelling tot het schrikbeeld van “ondergane” immigratie. Het is niet verwonderlijk dat Cassius Dio de revolutionaire betekenis van het edict niet inzag, of waarschijnlijk niet wilde inzien; in zijn ogen zou het niet meer dan een middel zijn geweest om de keizerlijke schatkist verder te spekken. In ieder geval werd de Constitutio Antoniniana nooit herroepen en ten tijde van het Christelijke Rijk spraken belangrijke auteurs zich er positief over uit.

Giusto Traina

Le Livre noir des classiques

Une histoire incorrecte de la réception de l'Antiquité

Traduit de l’italien par Éric Vial et Anne Vial-Logeay

Préface de Johann Chapoutot

Postface de Giusto Traina et Éric Vial

Paris, Les belles Lettres, août 2023

Een grootverbruiker

Dat de verlichte vorst Josef II keizer-koster werd genoemd, leerden wij op school. Hij bemoeide zich met de erediensten, bepaalde zelfs hoeveel kaarsen op het altaar mochten branden en beperkte het aantal kermissen in de Oostenrijkse Nederlanden. Vandaar.

Bij Élisabeth Badinter kun je over die man dingen lezen die men op school onvermeld liet, terwijl ze de lessen geschiedenis nochtans hadden kunnen verlevendigen.

In een voetnoot vernemen we:

À Mme de Herzelles, Joseph Kervyn de Lettenhove, Mémoires couronnés et mémoires des savants étrangers publiés par l'académie royale de Belgique, 2 juillet 1772: «Cet empereur, si ennemi des femmes [...] ne s’en sert que pour son amusement.»

Badinter verduidelijkt dit:

Il est vrai que s’il fréquentait le salon de quelques femmes de la haute aristocratie, en tout bien tout honneur, il faisait grande consommation de prostituées.*

Élisabeth Badinter

Le Pouvoir au féminin

Marie-Thérèse d’Autriche

Flammarion 2016, Livre de Poche p. 319

* Deze keizer, zo vijandig tegenover vrouwen [...] gebruikt ze alleen voor zijn amusement.

Het mag dan zijn dat hij in alle eer en deugd de salons van enkele vrouwen van de hoge aristocratie frequenteerde, van prostituees was hij een grootverbruiker.

Emmanuel Macron en Giacomo Casanova

Bij de inhuldiging van La Cité internationale de la langue française, hield Emmanuel Macron een indrukwekkende toespraak van een uur. Het was een lofzang op de Franse taal, die de Franse natie vorm had gegeven. Het woord grandeur viel natuurlijk. Dat de taalkundige eenmaking van Frankrijk onder dwang gebeurde – Vlamingen en vele andere ‘Franse’ minderheden weten dit – liet hij niet onvermeld, wat een verdienste mag heten.

Over de normerende rol van de Académie française zei hij impliciet dat de onsterfelijken, les immortels, enige soepelheid moesten betrachten. Leenwoorden konden wel liet hij verstaan.

In niet mis te verstane bewoordingen viel hij de écriture inclusive aan, de kunsttaal en -schrijfwijze die genderdiscriminatie wil uitsluiten. Macron kreeg luid applaus nog voor hij zijn zin kon afmaken:*

Over een paar maanden, als de nieuwe editie van de Académie Française uitkomt, zal het een plechtig en belangrijk moment zijn, want het is een moment van erkenning van woorden die in onze taal aanwezig zijn, en het is de voortzetting van de kracht van onze natie. En daarom moeten we deze taal verder laten leven, inspiratie putten uit anderen, woorden stelen, ook van het andere eind van de wereld en – ik kom hier nog op terug – blijven uitvinden. Maar evenzeer moet men de fundamenten van de taal behouden, de sokkel van de grammatica, de kracht van de syntaxis, en niet toegeven aan de grillen van deze tijd. In onze taal is de mannelijke vorm tegelijk de onzijdige. Wat we middenin woorden kunnen missen, zijn puntjes, of streepjes, of nog andere zaken om dit zichtbaar te maken.

In zijn tijd wist de zelfbewuste Giacomo Casanova ook een en ander over de Académie (niet over de écriture inclusive natuurlijk). Hij beschouwde dat instituut als een rem op de taalontwikkeling, rem die het Italiaans niet kende. Misschien inspireerde Casanova wel Macrons tekstschrijver?

[...] nous traitons les matières beaucoup plus éloquemment que les Français, ayant à notre choix une quantité de synonymes; tandis que difficilement on en trouverait une douzaine dans la langue de Voltaire, qui riait de ceux entre ses compatriotes qui disaient qu'il n'était pas vrai que la langue française fût pauvre puisqu'elle avait tous les mots qui lui étaient nécessaires. Celui qui n'a que ce qui lui est nécessaire est pauvre; et l'obstination de l'Académie française à ne point vouloir adopter des mots étrangers ne démontre autre chose, sinon que l'orgueil va avec la pauvreté. Nous poursuivons à prendre des langues étrangères tous les mots qui nous plaisent; nous aimons à devenir toujours plus riches; nous trouvons même du plaisir à voler le pauvre: c'est le caractère du riche.

 [...] onze verhandelingen zijn mooier gestileerd dan die van de Fransen, omdat wij uit een groot aantal synoniemen kunnen kiezen. Het zou moeilijk zijn er een dozijn te vinden in de taal van Voltaire, die zich vrolijk maakte om diegenen onder zijn landgenoten die beweren dat het niet juist is te stellen dat de Franse taal arm is, omdat zij alle woorden bezit die zij nodig heeft. Wie alleen bezit wat hij nodig heeft, is arm, en de hardnekkigheid waarmee de Académie française weigert uitheemse woorden over te nemen toont alleen maar aan dat trots en armoede samengaan. Wij gaan ermee door uit vreemde talen alle woorden over te nemen die ons aanstaan. Wij houden ervan steeds rijker te worden en hebben er zelfs plezier in van de armen te stelen: dat is de rijken nu eenmaal eigen.

Jacques Casanova de Seingalt

Histoire de ma vie

suivie de textes inédits

Volume 11 – Chapitre VII

Édition présentée et établie par Francis Lacassin

Éditions Robert Laffont, 1993, 2002, pp. 763-4

vertaling van Theo Kars

Het verhaal van mijn leven

Amsterdam, 1991, 2017, Uitgeverij Van Oorschot

_____________

* De Groene Sandrine Rousseau reageerde vanzelfsprekend onmiddellijk: 'Le masculin n'a rien de neutre', er is niets neutraals aan de mannelijke vorm.

Mag er op straat, coram publico, gewaterd worden?

Intussen zijn weer andere dingen aan de orde, ontegenzeggelijk belangrijkere zaken, maar in een beschouwende, bespiegelende blog blijft de vraag legitiem: ‘Kunnen wij het velen dat politici op straat pissen of luchtgitaar spelen?’

Velen hebben zich geruime tijd met deze vraag beziggehouden, politici en journalisten, en haar negatief beantwoord. Soms deden ze dat streng, soms schouderophalend, maar wie over deze kwestie destijds een duidelijke mening had, was onze vorstin Maria-Theresia van Oostenrijk.
In haar diensten werkten kuisheidsambtenaren, commissaires de chasteté, die vermetelheden van die aard streng beteugelden.

Jacques Casanova de Seingalt, in zijn Histoire de ma Vie, volume 3, hoofdstuk XII, deed hierover zijn beklag, en Theo Kars vertaalde dit zo:

Wenen was zo vergeven van dit gespuis dat een man die de aandrang voelde te wateren, nauwelijks een plaats kon vinden waar niemand hem zou kunnen zien. Ik was op een dag erg verbaasd toen ik werd onderbroken door een schoelje met een ronde pruik, die dreigde mij te arresteren als ik mijn handeling niet ergens anders zou voltooien.
–‘Zou u zo vriendelijk willen zijn mij te zeggen waarom?’
–‘Omdat links van u een vrouw bij het raam staat die u kan zien.’
Ik keek, en zag inderdaad op de vierde verdieping van een huis het gezicht van een vrouw die met behulp van een toneelkijker zou hebben kunnen zien of ik jood of christen was. Ik gehoorzaamde, lachend om dit voorval, dat ik aan iedereen vertelde. Niemand vond het echter ongewoon.

Vanzelfsprekend werden ook de meisjes scherp in de gaten gehouden: meisjes die van hun charmes leefden werden aangehouden, en twee keer per jaar, in mei en oktober, deporteerde men hen naar een kamp in Temesvár (het huidige Timisoara).

Kortom, alle meisjes die in Wenen op straat liepen, waren gedwongen een rozenkrans in de hand te houden. Zij konden dan niet direct worden gearresteerd, want zij zeiden dat zij naar de kerk gingen, en Maria Theresia zou dan de commissaris hebben laten ophangen.

Jacques Casanova de Seingalt

Histoire de ma vie

suivie de textes inédits

Volume 3 – Chapitre XII

Édition présentée et établie par Francis Lacassin

Éditions Robert Laffont, 1993, 2002

vertaling van Theo Kars

Het verhaal van mijn leven

Amsterdam, 1991, 2017, Uitgeverij Van Oorschot

Joël hoort bij de preciezen, niet bij de rekkelijken

 

Wie vragen zou hebben bij de representativiteit van de Vivaldiploeg in Vlaanderen, kan in zijn naïviteit de verkiezingsuitslag van 2019 erbij halen. Hij ziet dan dat twee van de acht ministers samen 91.221 stemmen behaalden (ik reken de Brusselse stemmen voor Écolo nu even bij Vlaanderen als iedereen dat goed vindt). 

Dat aantal kan henzelf véél, en anderen weer weinig lijken, maar net als wij moeten zij afwachten of bij een volgende verkiezing het een even mooi resultaat wordt.

A. De Croo V. Van Peteghem F. Vandenbroucke P. De Sutter P. Van Tigchelt A. Verlinden C. Gennez T. Vanderstraeten

VLD CD&V SPA Groen VLD CD&V SPA Écolo

80.283 nul nul nul nul nul nul 10.938

Overigens riskeert de onverlaat die zulke vragen stelt de bekende Joël de Ceulaer in het harnas te jagen.* Voor hem is er geen probleem (Joël zwemt in puur legalisme, blijft bij de lettertjes van de wet en andere overwegingen tellen niet) en hij is bereid, lezen we in een tweet van hem, dit aan iedereen, ook aan politicologen eens goed uit te leggen. Zij krijgen zelfs korting op het cursusgeld.

_____________

* Senior writer bij De Morgen – wat die term betekent weet ik niet, en kennelijk bezit het Nederlands geen equivalent.

Geen meel in de mond

In Frankrijk – anders dan hier – lijkt toch iéts in beweging te komen. Hier zie je nog dat veel politici en hun journalisten Mehl im Maule behalten, om met Luther te spreken.

Na de tweede messenmoord van een mohammedaan op een leraar, constateren nu ook de goede media dat ze hun gebruikelijke verhaal over verwarde mannen, jongeren &c. hier en daar wat moeten bijstellen. Hoe ongaarne ze dat ook doen: ze kunnen het niet maken om hun geloofwaardigheid helemáál om te zeep helpen.

De minder goede media hadden al langer de gewoonte om dingen bij hun naam te noemen. Hier analyseert Charlotte d'Ornellas van CNews die twee moorden. Ik vertaal (eerder vrij) een deel van haar commentaar, te beginnen na 48'45" in de uitzending (zie link).

(even Beethoven tussendoor)

Er zijn nogal wat bedenkingen die moeilijk hun weg naar het publieke debat vinden. De voorbije dagen zag je wel twee ministers die schoorvoetend zich in de discussie hebben gemengd: Gérald Darmanin en Gabriel Attal,* maar je voelt dat zij hun gedachte niet consequent doordenken. Waarom niet?

Wel, punt één is overduidelijk de immigratie – een term die Emmanuel Macron niet over zijn lippen kreeg de dag dat hij in Arras** was.

En u zal mij zeggen wat men gewoonlijk zegt: ja, maar het gaat hier om Fransen. In dit geval zit u er niet ver naast, want hij arriveerde hier toen hij vijf was. Blijft wel dat hij geen Fransman is.

Maar per slot van rekening blijft het probleem dan hetzelfde, het wordt zelfs erger. Pardon, maar als ze in Frankrijk geboren zijn, of hier als vijfjarige arriveerden, en ze bestaan het om in een video hun haat tegen Frankrijk uit te spreken en vervolgens een leraar op school te vermoorden – het spijt me, maar dan is ons probleem nog groter dan als ze hier pas twee dagen daarvoor waren aangeland.

Vanzelfsprekend gaat het debat over immigratie. Bij die vaststelling dan zeggen: het zijn Fransen, of ze waren hier al toen ze vijf waren... Geconfronteerd met de huidige situatie moet het eerste debat dat een politicus met verantwoordelijkheidszin hierover aangaat tenminste dit bevatten: ‘Alvast hiermee stoppen.’

Op zijn minst meteen stoppen, en dan bekijken wat we aanvangen met diegenen die nu in het land zijn en hier niet horen te blijven, en met diegenen die er al zijn en waarmee we het moeten stellen. En vervolgens bekijken hoe we die zaken zullen beheren. Maar zo pakt men de kwestie helemaal niet aan.

Het tweede punt is natuurlijk het verwerpen van welke vorm van onderwerping ook [soumission] want die is dodelijk voor wat we zelf zijn. Waarom dit punt? Nogmaals, het is een vicieuze cirkel, maar zo'n aanval raakt ons, en op vele manieren. Alleen voor het terrorisme bang zijn helpt niet. Wat ik bedoel: een terrorist – ik weet niet meer wie dat zei – is onder de islamisten de meest gehaaste. Maar in werkelijkheid kan de verovering – de kwestie van de algehele verovering van Frankrijk, want daar is het om te doen – beslecht worden door de demografie, beslecht worden door de moraal, via gerechtelijke vorderingen, door culturele eisen, in dit geval multiculturele eisen, door kledingvereisten ...en sommigen, niet allen maar sommigen die deze eisen onderschrijven, sommigen besluiten dan te moorden. Maar de algehele verovering, de totale verandering van Frankrijk laat zich met duizend middelen bereiken.

o-o-o-o-o

Als ik Gérald Darmanin vandaag hoor zeggen dat Benzema*** '...zoals we allemaal weten, berucht is voor zijn band met de Moslimbroederschap.' Ach, ten eerste, ‘dat weten we allemaal’: ik weet niet waar dat vandaan komt. Nee, ik weet niet waar vandaan want vorig jaar, toen Benzema de Ballon d'Or ontving, liet Emmanuel Macron het niet bij een huldiging van diens voetbalprestaties. Macron prees (ik citeer): 'een model van succes.’

Een model van succes ...als je bedenkt wat voetballers betekenen voor een deel van de Franse jeugd, dan is dat niet niks. Zoiets kun je niet zeggen, en een jaar later het tegenovergestelde beweren.

Overigens wil ik ook graag ingaan op het verhaal rond het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat nu heel wat mensen bezighoudt. Gérald Darmanin zegt – ‘eindelijk’ zou ik willen toevoegen – ‘Welk oordeel het EHRM ook mag vellen, we gaan daarvóór al tot uitzetting over, want we hoeven de beslissing van het EHRM niet af te wachten.’

En wat zegt Gérald Darmanin nog? Hij zegt: ‘We kunnen 3.000 euro betalen, ik ben bereid die te betalen’. Maar, neem me niet kwalijk: als het legitiem is om twee Tsjetsjeense islamisten uit te zetten die Frankrijk mogelijk kunnen aanvallen, dan is het absoluut illegitiem om ermee in te stemmen om zelfs maar 3.000 euro aan het EHRM te betalen.

Dus: óf we vereffenen onze rekeningen met het EHRM, óf we stellen voor om eruit te stappen. Met betaling kunnen wij niet instemmen, want ook dat is een vorm van soumission. Natuurlijk, 3.000 euro stelt niets voor zal men mij vertellen, maar het is het concept toch? het is eigenlijk gewoon het principe. Je kunt niet van twee ruiven eten, dat gaat niet.

En telkens weer als we worden aangevallen, worden die aanvallen opgesplitst in allerlei redenen om ons aan te vallen, zonder dat men ooit de echte reden noemt. En die reden is la France, meer niet. We gaan niet elke aanval systematisch in plakjes en blokjes versnijden en elke keer zeggen ‘Oh, dit zal hierdoor gekomen zijn, en oh, dat daardoor.'

Het is haat, en de terrorist die Dominique Bernard vermoordde had de verdienste om dat ook zo te zeggen. Hij haat dit land, en dus ook zijn bewoners.

_________________

* Ministers, respectievelijk van Binnenlandse Zaken en Onderwijs. Beiden zaten al vaker in Cnews-studio's.
** Hij was in Arras (Atrecht) na de moord op Dominique Bernard door Mohammed Mogouchkov.
*** Een voetballer.

Een indrukwekkende verklaring

Mickaëlle Paty legde voor de onderzoekscommissie van de Franse Senaat een indrukwekkende verklaring af. Zij is de zus van de drie jaar geleden door een moslim onthoofde leraar Samuel Paty, en ze droeg haar verklaring op aan Dominique Bernard, de leraar die op 13 oktober werd vermoord, eveneens door een mohammedaan.

'Toen ik deze paar woorden wilde opschrijven,' zei ze, 'verloor ik me eerst in de meanders van de politieke correctheid waarbij men, door te veel nadruk te leggen op de vorm, de grond van de zaak vergeet.'

Mickaëlle Paty denkt niet dat de moord op haar broer ergens toe heeft gediend. Als dat wel zo was geweest, ‘dan zou Dominique Bernard er misschien nog zijn geweest.’

Een beetje geschiedenis had zeker kunnen helpen

De Fransman Thierry Breton, u kent hem misschien niet maar die man is wel degelijk EU-commissaris. Een van zijn vele opdrachten lijkt mij echter onuitvoerbaar. Ze luidt:

De EU-instrumenten versterken om desinformatie en nep-informatie online te voorkomen en tegen te gaan, met behoud van de vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en mediapluriformiteit.

De EU heeft inderdaad op 27 oktober 2022 een Digital Services Act gepubliceerd (in een nep soort Staatsblad wellicht), en die wet werd twee weken later van kracht.

Edoch, hoe je de vrijheid van meningsuiting kunt behouden, én tegelijk uitingen ervan kunt voorkomen is een raadsel.

Blijkbaar denken die EU-jongens en meisjes – die vaak zich Europa wanen – dat precies zij weten wat nepnieuws en desinformatie is, maar de gewone man niet.

Wat ik deze schertsdemocraten wel graag nageef is dat ze – anders dan de DDR dat aanpakte – toegeven dat ze officieel censuur invoeren. Maar hoe wijs en slim ze ook zijn, ze vergeten daarbij een goede raad van prins Klemens von Metternich.

Een censorenkorps moest er vanzelfsprekend zijn vond die, maar: Sogar seine Existenz sollte aus Effektivitätsgründen völlig verborgen bleiben.

Henry Kissinger over pro-Hamasbetogingen

 Mathias Döpfner* interviewde Henry Kissinger voor Politico, na de pro-Hamasbetogingen in Berlijn. Wat Kissinger zegt over massa-immigratie klinkt heel anders dan het ‘Wir schaffen das’ van Angela Merkel in augustus 2015. Misschien kunnen ook onze politici en hun journalisten hier iets uit leren:

Ik koester geen grief tegen het Duitse volk. Vieringen over wat er is gebeurd, en wat duidelijk een soort criminele daad was, vind ik pijnlijk. En wát een grove fout om zoveel mensen met totaal verschillende culturele en religieuze opvattingen binnen te laten, want dit creëert een pressiegroep binnen elk land en dat is bedroevend.

I do not have a grievance against the German people. I find celebrations about what happened, which patently was a sort of criminal act, as painful. And what a grave mistake to let in so many people of totally different cultural and religious concepts, because it creates a pressure group inside each country and that’s sad.

_______________

* CEO van de Axel Springergroep.

Misschien kan dit de VLD nog enige troost bieden

„Es ist unsere Pflicht, Optimist zu sein,“ meende Karl Popper, en na die 7,9% van de kiesintenties bij de jongste peiling van RTBf en Libre, doen ze er bij de VLD goed aan zijn raad plichtsbewust op te volgen. Zij moeten wijzen op de foutenmarge van 4,4%, zodat het evengoed 12,3% zou kunnen worden, en zeker niet 3,5% – wat deze bescheiden, zuinige, zelfs wat vrekkige peiling nochtans ook toelaat.

Maar nóg beter kunnen ze de grappige Jean Baudrillard lezen. Bijvoorbeeld een stukje uit Les Stratégies fatales, en peilingen dan maar laten voor wat ze zijn. Tenslotte komen er nog 77 vóór die fatale dag volgend jaar:

De wetenschap voelt er zich altijd zeker van, dat haar object van onderzoek met haarzelf onder één hoedje speelt. Onwezenlijke verstandsverbijstering! Ze onderschat de kwalijke eigenschappen van het object, de spot, de nonchalance, de gespeelde verstandhouding, alles wat het normale verloop kan ironiseren, alles wat voedsel geeft aan de basisstrategie van het object, die het mogelijk wint van die van het subject.

Zo bekeken merken we dat opiniepeilingen net het tegenovergestelde bewerken van wat ze beogen. Ze leveren showinformatie (informatie is net zoiets als de Revolutie: het volk wenst er alleen het spektakel van te zien), en bijgevolg zijn ze een aanfluiting van informatie — maar bovenal functioneren ze als een aanfluiting van de politiek en de politieke klasse.

De onbedoelde humor van opiniepeilingen (en het kwaadaardige plezier dat we aan deze 'wetenschappelijke' fantasmagorie beleven) komt hieruit voort, dat ze elke politieke geloofwaardigheid tenietdoen. Wat voor mannen zijn het ook die peilingen nodig hebben om beslissingen te nemen, voor wie tests de plaats innemen van een strategie? Elk initiatief wordt hen ontnomen, juist door de valstrik die het medium waaraan ze hun macht toevertrouwen voor hen spant. In alle media zit deze fascinerende valstrik verscholen: de politieke functie in een samenleving vernietigen ze, en zo bevredigen ze de onbewuste ironie van de massa, wier diepste impuls goed en wel blijft: de symbolische moord op de politieke klasse.

La science, par une aberration fantastique, se croit toujours assurée de la complicité de son objet! Elle sous-estime ses vices, la dérision, la désinvolture, la fausse complicité, tout ce qui peut ironiser les processus, tout ce qui alimente la stratégie originale, éventuellement victorieuse, de l’objet opposée à celle du sujet.

Si on prend les sondages dans ce sens, on voit qu’ils fonctionnent exactement à l’inverse de leur objectif prétendu. Ils fonctionnent comme spectacle de l’information (l’information, c’est comme la Révolution: le peuple n’en veut que le spectacle), donc comme dérision de l’information — mais surtout ils fonctionnent comme dérision du politique et de la classe politique.

L’humour involontaire des sondages (et le malin plaisir que nous prenons à cette fantasmagorie «scientifique») vient de ce qu’ils effacent toute crédibilité politique. Qu’est-ce que ces hommes qui ont besoin de sondages pour décider, à qui les tests tiennent lieu de stratégie? Ils sont dépossédés de toute initiative, et ce par le piège même du médium auquel ils confient leur puissance. Tous les media recèlent ce piège éblouissant: ils anéantissent la fonction politique d'une société, et satisfont ainsi à l’inconscient ironique des foules, dont la pulsion profonde reste bien le meurtre symbolique de la classe politique.

Jean Baudrillard

Les Stratégies fatales

Éditions Grasset & Fasquelle, 1983

Livre de Poche, pp. 102-103

Een oud interview met Jean-Marie Le Pen

 De Franse journalist Pierre-Luc Séguillon interviewde vierendertig jaar geleden de baarlijke duivel Jean-Marie Le Pen voor de niet meer bestaande zender La Cinq, maar op de site van de INA is dat gesprek opnieuw te zien. Hier enkele minuten daaruit:

PLS: Ik wil even terugkomen op de kwestie van de sluier die ik daarnet noemde. Op welke manier verandert, compromitteert of schendt volgens u het dragen van de islamitische sluier – op school bedoel ik – de vrijheid van de andere leerlingen?

JMLP: Kijk, ik meen dat het probleem helemaal anders ligt. Ik meen dat de islamitische religie er nooit in geslaagd is zich vreedzaam te vestigen in een christelijk land.

PLS: De islam maakt u bang?

JMLP: Oh ja, de islam maakt me bang, ten eerste omdat hij formidabele demografische expansie, en enorme religieuze spankracht vertoont. Objectief gezien is niets hieraan verwerpelijk, maar het is wél een vreemde kracht die zich ontwikkelt en die bezield is – zoals alle krachten in expansie – door veroveringsdrang, onbewust zelfs zo u wil. En dan is het mijn plicht, als Franse publieke stem, om Frankrijk en de Fransen, de Europeanen en Europa, te beschermen tegen hegemoniale ondernemingen van buitenaf.

PLS: Van de twee religies, de twee belangrijkste religies in Frankrijk vandaag, het christendom en de islam, is er ...zijn ze gelijkwaardig? Of is volgens u de ene superieur aan de andere?

JMLP: Jazeker. Eén ervan is hier thuis, in haar eigen historische ruimte, en dat is de christelijke religie. De islamitische religie – zo heeft de geschiedenis beslist – heeft haar expansieterrein elders gehad. En wat je moet beseffen is dat deze religies heel verschillend van aard zijn, waarbij er één is die het sociale, het politieke en het religieuze op onlosmakelijke manier met elkaar verknoopt – dat is de islam – terwijl de andere deze zaken gescheiden houdt, te sterk gescheiden misschien. Maar je moet je realiseren dat het land van de islam een land is waar het islamitisch recht van toepassing is, en als je ermee instemt om de islam de uiterlijke tekenen van erkenning te geven, en Europa de status van land van de islam, dan zul je gedwongen worden om de ene na de andere concessie te doen. De ene na de andere, en met telkens weer hogere eisen, om niet alleen omgangsvormen, gewoonten en kleding op te leggen, maar ook en vooral het Burgerlijk Recht, de manier van denken. Maar wij Fransen hebben recht op onze eigen wetten en gewoonten, en als mensen naar Frankrijk komen, om welke reden ook, zijn ze allemaal verplicht om onze wetten, onze gewoonten en gebruiken te respecteren, net zoals ik dat ben als ik naar het buitenland ga.

PLS – Je reviens un instant sur cette affaire du voile que j’évoquais tout à l’heure. En quoi, à votre avis, le port du voile islamique – à l’école j’entends – altère, compromet, porte atteinte à la liberté des autres écoliers?

JMLP – Oui, je crois que ça ne se situe pas du tout sur ce plan-là. Je crois que la religion islamique est une religion qui n’a jamais réussi à s’établir de façon pacifique dans un pays chrétien.

PLS – L’islam vous fait peur?

JMLP – Ah oui, l’islam me fait peur, d’abord parce que il est en formidable expansion démographique, et en formidable tension religieuse. Et dans tout cela, rien de tout cela n’est objectivement méprisable, mais c’est une force étrangère qui se constitue et qui est animée – comme les forces en expansion – d’une volonté de conquête, même inconsciente si vous voulez. Et moi, mon devoir d’homme publique français, c’est de protéger la France et les Français, les Européens et l’Europe des tentatives hégémoniques qui viennent de l’extérieur.

PLS – Des deux religions, des deux religions actuellement principales en France, du christianisme ou de l’islam, il y en a-t-il ...et sont-elles de même valeur? Ou à votre avis il y a une qui a une supériorité sur l’autre?

JMLP – Bien sûr que oui. Il y en a une qui est chez elle ici, dans son espace historique. C’est la religion chrétienne. La religion islamique – l’histoire en a ainsi décidé – a eu sa zone d’expansion ailleurs. Et ce qu’il faut savoir, c’est que se sont des religions de nature très différentes, car il y en a une qui mêle de façon en quelque sorte inextricable le social le politique et le religieux – c’est l’islam – et l’autre où cette séparation s’est faite, peut-être même de manière excessive. Or il faut savoir que la terre d’islam, c’est une terre sur laquelle s’applique la loi de l’islam, et si vous acceptez de donner aux, aux ...à l’islam les signes extérieurs de reconnaissance de la qualité de terre d’islam en Europe, à ce moment-là vous serez contraint à, de donner l’un après l’autre, l’une après l’autre des concessions de plus en plus, à des exigences de plus en plus fortes, pour imposer non seulement les mœurs, les coutumes, le costume, mais encore et surtout: le droit civil, la façon de penser. Or nous, nous avons droit, Français, à nos lois, à nos mœurs, et si les gens viennent chez nous, quelque soit leur motivation, ils sont tous astreint, comme moi je le suis quand je vais à l’étranger, à respecter nos lois, nos mœurs et nos coutumes.

Welgekomen stoorzenders

Na het omslaan van de laatste bladzijde van een boek beslist de lezer zelf zelden of nooit wat zijn volgende boek zal zijn – velen zullen dit merkwaardige fenomeen herkennen. Er zijn Latijnse traktaten geschreven over de vrije wil en over de ontkenning ervan, de predestinatie, en wellicht geven die werken bescheid maar de stamina om ze te lezen ontbraken me steeds weer. 

Van het ene boek komt het andere, dat weten we, maar er kunnen ook andere mechanismen in het spel zijn: soms speelt die kwestie van de al dan niet vrije wil helemaal geen rol, en word je door anderen zedelijk verplicht om een boek of een auteur te lezen.

Zo maande Jean-Pierre Rondas – een man met enig gezag – me tot de lectuur van Houellebecq, terwijl ik mij met plezier in Alexandre Dumas met zijn Musketiers aan het verdiepen was (volgens mijn principe dat een auteur een eeuw of twee-drie onder de zoden moet liggen voor ik hem lees).

Gehoorzaam las ik dus Houellebecq, en na vier boeken moet ik Rondas gelijk geven.

Bij deze onderneming werd ik trouwens stevig geholpen door een lezeres van victacausa, die met verbazing had gezien dat ik mijn eerste Houellebecq nog ter hand moest nemen. Prompt stuurde ze mij vier van zijn boeken! Ik stelde bedremmeld voor om dan minstens de portkosten voor mijn rekening te nemen, maar de lieftallige weldoenster wees dit af.

Nu dacht ik me in alle rust weer aan Dumas te kunnen wijden, maar toen kwam Benno Barnard – een man met enig gezag – de rust weer verstoren. Hij wees me op een auteur van wie ik nog nooit had gehoord: Anna Maria van Schurman, een Nederlandse tijdgenote van de Franse femmes savantes, uit de Gouden Eeuw. Haar geschrift inspireerde Mary Wollstonecraft en het echte feminisme, waar wij nu alleen nog een karikatuur van kennen.

Gelukkig is haar korte traktaat vertaald – uit het Latijn, en wel zeer levendig – en dus moet Dumas helaas weer een plaatsje opschuiven.

Anna Maria van Schurman

Verhandeling over de aanleg van vrouwen voor de wetenschap

Vertaling Renée ter Haar

Dissertatio de ingenii muliebris ad doctrinam & meliores litteras aptitudine

(Elsevier, Leiden 1641)

Inleiding Angela Roothaan

Samenstelling Jacob Bouwman

Uitgeverij Noordboek, Gorredijk, 2021

Vanwaar die opwinding over 'Godvergeten'?

 

Het is wat laat om een boek aan te bevelen dat ik eenendertig jaar geleden las, maar misschien is het toch niet zo gek als je de consternatie ziet bij het publiek, de media, de politiek én zelfs bij het ecclesiastisch management, na de televisiereeks over de schandalige aberraties van het kerkpersoneel. Gespeelde consternatie vanzelfsprekend, zeker bij het management.

(Uta Ranke-Heinemann (1927-2021) las ik destijds, stomweg omdat ze Ranke heette, zoals Robert Graves von Ranke, de auteur van I Claudius, Goodbye to all that enzovoort, van wie ik toen álles las wat ik te pakken kreeg, of wat misschien naar hem verwees. Of de man van Uta en Robert familie van elkaar zijn weet ik niet.)

Uta Ranke-Heinemann was weltweit de eerste vrouw die een doctorstitel in de theologie behaalde,* en in 1970 doceerde ze aan de universiteit van Essen Neues Testament und alte Kirchengeschichte. Die leerstoel werd haar echter ontnomen omdat ze de maagdelijke geboorte van Maria theologisch verklaarde, en niet biologisch. In de zieke geesten van de kerkelijke eunuchen was dat een biologisch feit. De opdracht in het boek dat u hiernaast ziet luidde Meinem Mann.

De reeks 'Godvergeten' heb ik niet gezien, maar daar staat tegenover dat heel wat mensen haar boek niet gelezen hebben.

In 1987 gaf de universiteit Essen haar berouwvol de leerstoel Religionsgeschichte, en daar had zij geen last meer van zieken en halve garen.

Uta Ranke-Heinemann

Eunuchen für das Himmelreich

Katholische Kirche und Sexualität

Droemersche Verlagsanstalt Th. Knaur Nachf. München

Vollständige Taschenbuchausgabe Dezember 1990

(Hoffmann und Campe, Hamburg 1988)

____________________

* Benno Barnard wijst me erop dat het protestantisme veel eerder al vrouwelijke theologen kende, bijvoorbeeld Anna Maria van Schurman.

Het nut van onderwijs

 

Van Alboom Ben heeft geluk gehad

Een cultuurjournalist mag onnozele dingen schrijven, er zal altijd een gazet te vinden zijn die ze afdrukt. Hier heeft Ben het over de mensen van het alfabet: lgbtqia+.

“Want er zijn nu eenmaal veel dingen waarmee je kinderen in de war brengt. Ik was zelf in de war, toen ik vernam* dat Schanulleke in Frankrijk Fanfreluche heet. Gelukkig was er toen een leerkracht om het mij uit te leggen. Want zo werkt dat toch, ons onderwijs?”

Ach, laten we maar niet over Schalulleke beginnen want dan raakt onze Ben misschien weer in de war.

“Want nee, we kunnen er niet van op aan dat alle ouders daar met hun kinderen over spreken. No judgement, trouwens.”

Een woordje Engels is handig als je Nederlands het laat afweten. Als Ben nu ook probeerde te onthouden dat je in een heel kort stukje beter niet DRIE keer ‘effectief’ schrijft – en dat een beetje stilist dat woord simpelweg nooit nodig heeft – dan mogen we zeggen dat hij bijleert.

----------

* Toen, op die leeftijd, 'vernam' de kleine Ben al dingen! Zelfingenomen, gebrekkig, reddeloos schrijvertje.

Omelet met oesters is het deze keer

‘Alexandre Dumas had de gewoonte zijn tijd te verdelen tussen literatuur en koken: als hij geen roman aan het bakken was, sauteerde hij uitjes,’ schreef culinair journalist Charles-Pierre Monselet (1825-1888).

Soms gaan die twee goed samen, want Dumas schreef een Grand dictionnaire de cuisine. Je kunt hem downloaden, wat ik deed, want 58 € vond ik wat veel voor een driedelig boek dat je nooit helemaal zult lezen ...al is het aangename lectuur op elke bladzijde die ik al bekeek.

Het werk is niet volkomen betrouwbaar – er zijn lacunes en er staan fouten in lees je, maar – dat geven culinaire kenners hem wel na – de stijl is vief en zorgt met zijn vele anekdotes voor grote appetijt.

Hieronder een fragmentje over de moutarde de Dijon – die na de grote ontdekkingsreizen aan populariteit had ingeboet tegenover de nieuwe smaken.

Christoffel Columbus bracht specerijen van West-Indië naar Europa, en Vasco da Gama bracht er uit Oost-Indië. Specerijen hadden een grote invloed op de keuken van de 16de, 17de en zelfs 18de eeuw, vooral geurige specerijen zoals vanille, nootmuskaat en kruidnagel – die al bekend waren in Frankrijk, maar zó duur dat ze alleen cadeau werden gedaan, onder de naam épices,* bijvoorbeeld aan een rechter die in een zaak ten gunste van jou had gevonnist, en soms aan de advocaat die ze had bepleit.

Ze werden pas algemener nadat Antonio de Abreu en Francisco Serrao in 1511 de specerijeneilanden hadden ontdekt, de Molukken.

In 1607 of 1608 veroverden de Hollanders deze op de Portugezen, en dit reizigersvolk voor wie het leven uit handel bestaat, deze moderne Feniciërs, achtten het belang van die verovering zo groot dat ze de specerijenhandel voor zich wilden houden, alleen ten gunste van Holland.

Daarom sloten ze met hun vazal, de sultan van Ternate, en met verschillende kleine heersers van de andere eilanden een verdrag waarin stond dat alle specerijbomen naar Ambon en Banda zouden worden overgeplant, en overal elders gerooid. Om hen te compenseren voor het verlies door de stopzetting van deze handel, betaalden ze hen een lijfrente van 70.000 francs.

De opbrengst van de specerijenverkoop was zo aanzienlijk dat ze niet aarzelden om drie forten te bouwen om smokkel tegen te gaan: Holland, Oranje en Willemstad. Naast deze drie hoofdforten werden nog negen andere gebouwd in verschillende delen van de eilanden. Een vloot van twintig schepen, aan de gouverneur van Ambon ter beschikking gesteld, voer bijna constant rond de eilanden.

–––––––––––––––––––
* ‘Species’ betekende in het late Latijn zowel etenswaar als geneesmiddel of specerij.

Zo zet je een roddeljournalist op zijn plaats

De lezer kent inmiddels Virginia Verasis di Castiglione, en dus kan er nog een stukje bij:

De gravin woonde al vijftien jaar op de Place Vendôme toen de huisbaas haar vertelde dat hij andere plannen had met het appartement, en al deed hij haar een gouden voorstel – mocht zij willen vertrekken – de gravin begon een totale oorlog. Na drie slopende jaren, met rechtszaken, beledigingen en bedreigingen, kreeg de eigenaar uiteindelijk gelijk en moest Virginia haar entresol verlaten. Na haar kwam de juwelier Boucheron erin, en die zaak is daar vandaag nog.

“Alles is slecht dat slecht eindigt,” schreef ze aan de advocaat Cléry die haar had aangemaand om van de nood een deugd te maken en een nieuwe woonst te zoeken, maar zij antwoordde: “...het is te laat om opnieuw te beginnen leven, als men al begonnen is met sterven.” Koppig was de maîtresse van Napoleon III altijd geweest, maar nu vonden sommigen dat ze gek was geworden.

Virginia verhuisde op 15 januari 1894 met haar twee hondjes naar de rue Cambon n°14 – vastbesloten om niet ver af te dwalen van “haar kolom”, had ze gekozen voor een somber en muf appartementje boven Voisin, het restaurant où elle avait ses habitudes, waar ze vaste klant was. “Er stond geschreven dat het slecht, laag en lelijk zou aflopen,” al was alles wat ze vroeg “een bed, stilte, en Gods genade want het is niet de woonst die verandert, het is mijn leven.”

Met als voorwendsel haar verhuizing van de Place Vendôme naar de Rue Cambon, publiceerde het dagblad Le Gaulois nu een beledigend artikel met aanstootgevende koppen als “Een van de dames van de keizerlijke Decamerone” – “Het Rijk* der Schoonheid” – “Salammbô in de Tuilerieën” – “De schande van de Ouderdom” – “Levend ingemetseld?”

Vol bitterheid heeft Virginia daarop haar stilzwijgen verbroken, en aan een journalist van l'Événement stuurde zij een antwoord dat van grote waardigheid getuigt en waarin waanzin moeilijk te bespeuren valt:

Vertelt u me, Monsieur le Français, waar komt die behoefte vandaan om u te bemoeien met een vrouw die zich met niemand bemoeit? [...] Om u in denigrerende zin te bemoeien met een vrouw die nooit iets anders heeft gedaan dan haar land dienen... en misschien ook het uwe? En vertelt u me ook hoe een man als Arthur Meyer, in dit klassieke land van de hoffelijkheid en de goede smaak, een artikeltje doorlaat in Le Gaulois dat onder het voorwendsel van mijn verhuizing, botweg mijn ouderdom en lelijkheid becommentarieert? Als ik oud en lelijk ben, is dat niet mijn schuld, en tot vandaag geloofde ik nog dat bij fatsoenlijke mensen, zo niet de lelijkheid, dan minstens toch de ouderdom recht op respect gaf.

Prenant pour prétexte son déménagement de la place Vendôme, le quotidien Le Gaulois avait publié un article outrageux avec des titres à scandale comme «Une des dames du Décaméron impérial» – «L’Empire de la Beauté» – «Salammbô aux Tuileries» – «La honte de la Vieillesse» – «Murée vivante?» Pleine d’amertume, Virginia avait rompu son silence en confiant à un journaliste de l’Événement une réponse d’une grande dignité, où n’entrait guère de folie:

Dites-moi Monsieur le Français, d’où vient ce besoin de s’occuper d’une femme qui ne s’occupe de personne ? [...] De s’occuper dans un sens de dénigrement d’une femme qui n’a jamais fait que servir son pays ...et peut-être le vôtre ? Et dites-moi encore comment, sur cette terre classique de la courtoisie et du bon goût, un homme comme M. Arthur Meyer laisse passer dans Le Gaulois un entrefilet où, sous prétexte de mon déménagement, on dénonce crûment ma vieillesse et ma laideur? Si je suis vieille et laide ce n’est pas ma faute et j’avais cru jusqu’à ce jour, que sinon la laideur, du moins la vieillesse était un titre au respect des gens de bien.

____________________
*Empire, verwijst naar Napoleon III. Die connotatie ging verloren.

Benedetta Craveri

La Contessa

traduit de l’italien par Dominique Vittoz

Flammarion, 2021, p. 407

Reken maar nergens op!

Testamenten lezen kan vermakelijk zijn. Zo las ik ooit per toeval het testament van een negentiende-eeuwse Gentse notaris die onder meer twee kastelen naliet en bepaalde dat alles naar de openbare onderstand moest gaan, behalve de grote spiegel in een van die kastelen. Die spiegel moest worden uitgebroken en liet hij na aan zijn vrouw ...pour qu’elle puisse bien se regarder, zodat ze zichzelf eens goed kon bekijken.

Of dat ook zo is gegaan valt te betwijfelen, want nu las ik bij Benedetta Craveri een ander pittig testament uit de negentiende eeuw, dat van gravin Virginia Verasis di Castiglione (Firenze 1837-Parijs 1899), en daar kwam helemaal niéts van terecht. Tot haar sterfbed en begrafenis toe had zij nochtans tot in de puntjes geregeld:

1) Geen kruis. 2) Geen priester. 3) Geen Kerk. 4) Geen dienst. 5) Geen bloemen. 6) Geen lijkbegroeting. 7) Geen wake. 8) Geen dokter. 9) Geen rechter. 10) Geen commissaris. 11) Geen consul. 12) Geen ambassadeur. 13) Geen speciale gezant. 14) Geen verzegeling. 15) Geen erfgenamen. 16) Geen slippendragers. 17) Geen begrafenisonderneming. 18) Geen rouwbrieven. 19) Geen explicaties. 20) Geen kranten.

Geen van Virginia's testamentaire beschikkingen zal worden gerespecteerd. Ze zal niet “het Paradijs in brand steken” uitgedost in haar nachtjapon van Compiègne en met al haar juwelen, noch ontsnappen aan een religieuze dienst in de nabijgelegen Madeleinekerk. Men begraaft haar niet in La Spezia, wat ze zo vurig had gewenst, maar op het Parijse kerkhof Père-Lachaise. Bovendien stuurde de Italiaanse ambassadeur, toen hij haar verscheiden vernam, onmiddellijk graaf Carlo Sforza, een jonge diplomaat met een grote toekomst, naar de rue Cambon met als opdracht alle documenten in het appartement te verzegelen om ze naderhand te vernietigen. [...]

De buitengewone verzameling relikwieën uit een roemrijk verleden, waar Virginia nooit afstand van had willen doen, werd over alle windstreken verstrooid na de grote veiling in juni 1901 bij Drouot. Pronkstukken waren natuurlijk haar juwelen; de beroemde halsketting van de keizer, “samengesteld uit tweehonderd negenenzeventig parels, met een gewicht van drieduizend achthonderd achtendertig grein”, bijna 300 gram,* werd verkocht voor een half miljoen frank, in onze euro’s het equivalent van drie miljoen.

1) Pas de Croix. 2) Pas de Prêtre. 3) Pas d’Église. 4) Pas de Service. 5) Pas de Fleurs. 6) Pas d’Exposition. 7) Pas de Veille. 8) Pas de Médecin. 9) Pas de Juge. 10) Pas de Commissaire. 11) Pas de Consul. 12) Pas d’Ambassadeur. 13) Pas d’Envoyé spécial. 14) Pas de Cachets. 15) Pas d’Héritiers. 16) Pas d’Accompagnateurs. 17) Pas de Pompes funèbres. 18) Pas de Faire-Part. 19) Pas de renseignements. 20) Pas de journaux.

Aucune des dispositions testamentaires de Virginia ne sera respectée. Elle n’ira pas mettre « le feu au
Paradis » dans la chemise de nuit de Compiègne, parée de tous ses bijoux, elle n’échappa non plus à une cérémonie religieuse dans l’église voisine de la Madeleine. On ne l’ensevelira pas à La Spezia comme elle l’avait tant désiré mais au cimetière parisien du Père-Lachaise. De plus, à la nouvelle de sa disparition, l’ambassadeur italien enverra tout de suite rue Cambon un jeune diplomate promis à un grand avenir, le comte Carlo Sforza, avec ordre de mettre sous scellés tous les documents qui se trouvaient dans l’appartement pour ensuite les détruire. [...]

La grande vente aux enchères qui eut lieu chez Drouot en juin 1901 dispersera aux quatre vents l’extraordinaire collection de reliques d’un passé glorieux, dont Virginia n’avait jamais voulu se séparer. Le morceau de choix était évidemment ses bijoux; le célèbre collier de l’empereur « composé de deux cent soixante-dix-neuf perles, pesant trois mille huit cent trente-huit grains», presque 300 grammes, sera adjugé pour un demi-million de francs, l’équivalent de trois millions de nos euros.

Benedetta Craveri

La Contessa

traduit de l’italien par Dominique Vittoz

Flammarion, 2021, pp. 414 et 418

____________________

* Een grein weegt 64,79891 mg. Voor parels en edelstenen neemt men soms ook 50 mg. De parels zelf wegen dan 250 of 200g.